In Cambodja staat behalve de Rode Khmer ook Europa terecht

Laat niemand denken dat Cambodja en de massamoorden die daar dertig jaar geleden plaatsvonden ver weg zijn. Het schrikbewind van de Rode Khmer, dat in Cambodja heerste van 1975 tot 1979, had helaas met Europa te maken.

Het was in het Parijs van de jaren vijftig dat Khieu Samphan, de ideoloog, en Pol Pot, de leider van de Rode Khmer werden gevormd. Daar raakten zij geïnfecteerd met de radicale ideologieën die in intellectuele kringen in het West-Europa van die jaren populair waren. Communisme, verheerlijking van revolutie, en bovenal een diepe afkeer van de burgerlijke, westerse samenleving met haar democratie en haar vrije markt kenmerkten het intellectuele Parijs in de jaren vijftig.

De Cambodjanen hebben het grote ongeluk gehad aan een experiment op basis van dat Europese gedachtegoed mee te moeten doen. De Rode Khmer kwamen in 1975 aan de macht met hulp van China en nadat de Verenigde Staten, in oorlog in buurland Vietnam, ook in Cambodja bombardementen uitvoerden. De Rode Khmer namen de Parijse les serieus en richtten een radicaal andere samenleving in. Steden werden opgeheven, de bewoners naar het platteland gejaagd. Wie niet werd doodgemarteld of geëxecuteerd, liep gerede kans van honger en ontbering om te komen. Van de zeven miljoen inwoners kwamen naar schatting 1,7 miljoen mensen om het leven tijdens dit gruwelijke revolutionaire experiment.

Het Cambodja van nu telt vermoedelijk 14 miljoen inwoners. De meesten van hen zijn dus geboren na de tijd van de grote ontberingen. Veel animo om terug te blikken op het verleden en de nog vrij rondlopende daders van toen voor de rechter te brengen was er de laatste jaren niet. Het feit dat een deel van de huidige machthebbers destijds zelf lid van de Rode Khmer was, zal daarbij hebben meegespeeld.

Toch is het nu zover: eindelijk zijn vijf voormalige kopstukken van de Rode Khmer opgepakt om zich te verantwoorden voor het Cambodja Tribunaal, eindelijk vond de eerste hoorzitting van dat tribunaal vorige week plaats. Dit behoort tot het beste nieuws van 2007.

Er is westerse druk op Cambodja nodig geweest om de overheid daar te dwingen met dit tribunaal te beginnen. Die westerse inmenging is terecht geweest en moet worden voortgezet. Het idee van communisme en revolutie hebben de Rode Khmer dan uit Parijs gehaald, met het afdwingen van een tribunaal dat recht doet aan de slachtoffers van de Rode Khmer kan het Westen ook iets goeds bijdragen aan de ontwikkeling van Cambodja.