Musharraf heeft nu echt afgedaan, stembusgang blijft de enige weg

De dood van oppositieleidster Benazir Bhutto creëert in Pakistan een levensgevaarlijk vacuüm. Democratisering had een uitweg moeten bieden. Die route is nu afgesloten door de moord op de oppositieleidster. Wat overblijft is een land met tientallen kernkoppen, gelegen in een van de instabielste regio’s van de wereld en met generaal Musharraf – formeel een burgerpresident – die volledig in diskrediet is geraakt.

Voor de goede orde: op Bhutto viel heel wat aan te merken. Om haar en haar echtgenoot hing de geur van corruptie, iets waarvoor in Zwitserland nog onderzoeken liepen. Haar eerdere termijnen als premier verliepen chaotisch. Ze was eerder een vertegenwoordigster van een seculiere bovenklasse dan een ware vertegenwoordiger van de gematigde Pakistaanse moslim. En ze was bereid tot dubieuze samenwerking. Zo was ze de laatste jaren een verklaard tegenstander van moslimextremisme in eigen land en Afghanistan, maar haar regering was in 1996 wel de eerste die het talibanbewind in Afghanistan officieel erkende. Volgens veel analisten had ze daarvoor de taliban bovendien militair en financieel gesteund.

Maar als leidster van een van de belangrijkste partijen in Pakistan kon ze een brugfunctie vervullen in een overgangsperiode van de militaire dictatuur naar een democratisch bewind. Ze had daartoe een, wankele, deal gesloten met Musharraf, onder druk van de VS en andere landen. Die blijven nu opgezadeld met alleen de autoritaire leider, die er door Bhutto’s aanhang van wordt verdacht de aanslag zelf te hebben georganiseerd, en hoe dan ook te hebben nagelaten haar voldoende te beschermen. En die mogelijk opnieuw de noodtoestand zal uitroepen om zijn macht te behouden.

De enige weg voor Pakistan blijft herstel van de democratie, hoe moeilijk het ook zal zijn om een politieke opvolger te vinden voor Bhutto. Maar een gesprekspartner die legitimiteit en internationale steun heeft, is onontbeerlijk, ook voor de toekomst van de oorlog in Afghanistan. Dat betekent dat Bhutto’s partij haar opvolger in vrijheid moet kunnen kiezen, en dat Musharraf onder druk gezet moet worden de verkiezingen in januari door te laten gaan. Ook is cruciaal dat Musharrafs stromannen in de rechterlijke macht weer plaatsmaken voor rechters van wie onafhankelijke oordelen verwacht kunnen worden. Zij zijn voor een democratie onmisbaar.

Het is bepaald niet zeker dat Musharraf zal buigen. Maar krediet verdient hij niet meer, nadat zelfs het begin van een democratisch proces onder zijn alleenheerschappij in de knop is gebroken.