ontwikkelingshulp / Voedselhulp bereikt hongerige vaak niet

Grofweg 600 miljoen dollar aan voedselhulp komt niet ten goede aan de hongerigen in de wereld. Dat geld, een derde van de totale voedselhulp, blijft vooral hangen in de landen die de hulp geven.

De VN-voedselorganisatie FAO pleit dan ook voor het rigoureus omgooien van de wijze waarop de voedselhulp wordt verstrekt. Het is met name de gebonden voedselhulp die weinig goed doet en zelfs negatieve effecten heeft. Bij gebonden hulp moet het bedrag dat door een regering aan steun wordt gegeven, besteed worden in het eigen land. Zo is een groot deel van de Amerikaanse voedselsteun in de ogen van de critici eerder steun aan de Amerikaanse boeren dan aan de nooddruftigen in de wereld. De regels voor het binden van de hulp kunnen zelfs zo ver reiken dat de kosten die worden gemaakt voor het transport, ten goede komen aan de nationale luchtvaartmaatschappij van het steunverlenende land.

De EU heeft vorig jaar tijdens de onderhandelingen over het vrijmaken van de wereldhandel, de zogeheten Doha-handelsronde, de gebonden voedselhulp ook sterk afgewezen als verkapte steun aan de boeren. De VS waren niet van plan deze vorm van marktverstorende hulp te veranderen. De EU zelf geeft nauwelijks nog voedselsteun in natura. Dat is ook precies wat de FAO nu in haar jaarlijkse rapport over de voedselschaarste in de wereld bepleit: geef vooral geld en alleen in uitzonderlijke gevallen voedsel.

Voedselhulp mag dan vele miljoen levens redden, zo stelt de FAO, maar op het verkeerde moment gegeven, en aan de verkeerde groepen, kan het zelfs averechts werken.

Ongeveer 854 miljoen mensen hebben jaarlijks een gebrek aan voedsel; negentig procent daarvan lijdt chronisch honger. De totale hulp die de internationale gemeenschap geeft, is goed voor 10 miljoen ton. De kosten van de voedselverstrekking zijn becijferd op 2 miljard dollar. Als alle ondervoede mensen jaarlijks worden bediend, zou dat neerkomen op 12 kilo per persoon. Daarmee is zeker geen voedselzekerheid voor die mensen gegarandeerd, zo toont de FAO aan. Voor voedselzekerheid is het opkopen van overtollig voedsel in het Westen en het uitdelen daarvan in het arme Zuiden dan ook volstrekt onvoldoende.

In de jaren zeventig was de voedselhulp aanzienlijk omvangrijker dan nu. Toen was de voedselhulp vaak meer dan tien procent van de graanimport van de hulpontvangende landen. Nu is dat tussen de vijf en tien procent. Ten opzichte van de wereldgraanhandel is de voedselhulp niet meer dan drie procent. Bijna veertig landen ontvangen voedselhulp. Noord-Korea is één van de grootste ontvangers.