Internet / Gemeente leert niet van online fouten van vroeger

Wat is de wereld toch een gezellig mondiaal dorp geworden dankzij het internet. Leve dat heerlijk warme medium, waar mensen vrienden maken op websites, in forums en via chatprogramma’s.

Wat fijn dat de grauwe alledaagse werkelijkheid zo opfleurt van het onderlinge begrip en respect dat op internet wordt gekweekt.

Zo ongeveer moet er op ministeries en in gemeentehuizen over internet worden gedacht. De ambtenaren gebruiken hun computers natuurlijk vooral om beleidsnota’s te lezen en te schrijven, maar soms klikt een ambtenaar zo’n Worddocument weg. Hij wil even niet denken aan moeilijke wijken waar de bewoners hun buren niet kennen, of aan de kloof tussen burgers en de politiek. En wat doet hij of zij dan? Het internet op.

Tijdens het rondsurfen (hotmail checken of een vijf-minutenspelletje doen via addictinggames.com) gaat er wel eens een lichtje branden bij de overheidsdienaar: er zitten zo veel mensen op internet... ze komen elkaar tegen op Second Life en praten gezellig, ook over politiek... Ineens lijkt internet de oplossing voor alle problemen: wat zou het een goed idee zijn om zo mensen te betrekken bij maatschappij en democratie!

Ook de gemeente Zoetermeer denkt op die manier de burger te gaan betrekken bij de publieke zaak. Het schijnt de eerste Nederlandse gemeente te zijn die een loket gaat openen in Second Life. Voor vijfentwintigduizend echte euro’s laat de gemeente een virtueel stadhuis neerzetten op een virtueel stuk land. In deze krant lieten wethouders weten erg enthousiast te zijn, omdat de inwoners van Zoetermeer via Second Life gemeentelijke informatie kunnen opvragen of met elkaar in discussie kunnen over Zoetermeerse problemen. Er zou zelfs ’een nieuw soort democratie kunnen ontstaan’.

Al dit enthousiasme over de mogelijkheden van nieuwe media is niet nieuw; het is zelfs nogal belegen. Vijftien jaar geleden klonk hetzelfde optimisme over de ’digitale democratie’. Alle gemeenten wilden snel een website, om zo de participatie van burgers in de lokale democratie te stimuleren. Heeft u het idee dat Hoogeveen en Purmerend er leuker op zijn geworden door de ’digitale steden’ die daar werden opgericht?

Natuurlijk niet. Zo werkt het namelijk niet. Er is veel onderzoek gedaan naar online communities, en wat bleek? Er is geen natuurlijk verband tussen online gezelligheid en de kwaliteit van de sociale omgeving in het echte leven. Als je een virtuele gemeenschap creëert rond een stad of een dorp, dan bloeit die plaats niet meteen op. Gemeenschapszin moet er al zijn, dat kun je niet kweken. Als dat warme gevoel er niet al is, dan wordt het echt niet groter met een website.

Toch wil Zoetermeer proberen de bewoners van de grote, saaie flats in de stad tot een gezellig dorps geheel te smeden door op internet te beginnen. Laat de raadsleden hun burgerplicht doen en bezwaar maken. Vijfentwintigduizend euro is wel heel veel geld voor een een virtueel stadhuis waar niemand op zit te wachten en waarschijnlijk hooguit enkele tientallen inwoners een paar keer zullen rondkijken. Internet is maar een medium, geen wereld op zich. De sociale werkelijkheid is er net zo mooi of vervelend, net zo spannend en moeilijk als in kantoren, kroegen en huiskamers.

Dat bedrijven als ABN Amro zo graag voor veel geld hun gebrek aan creativiteit en originaliteit willen etaleren is tot daaraan toe, maar van modern openbaar bestuur verwacht je toch meer realiteitszin.