Druk op Brown om referendum

In Groot-Brittannië groeit, onder aanvoering van de rechtse pers, de roep om een referendum over het EU-hervormingsverdrag. Premier Brown weigert en omzeilt het onderwerp.

„Europa. Nooit hebben zo weinigen zo veel beslist voor zovelen”, kopte boulevardkrant The Sun, het grootste dagblad van Groot-Brittannië, deze week om haar campagne voor een referendum aan te kondigen. De krant zinspeelt op Churchills beroemde woorden over de Battle of Britain in 1940 waarin een kleine luchtmacht het land tegen de Duitse aanvallen beschermde: „Nog nooit zijn zo veel mensen zo veel verschuldigd geweest aan zo weinigen.” De krant waarschuwt de Britten wakker te worden, want ’onze trotse natie staat voor de grootste bedreiging sinds de Tweede Wereldoorlog’. De eurosceptici stellen dat de soevereiniteit van het land op het spel staat.

Minister voor Europa Jim Murphy kan er alleen maar zijn schouders over ophalen. Althans zo doet hij het voorkomen. „De grootste bedreiging in zestig jaar. The Sun is een karikatuur.” De regering beloofde in 2005 in haar verkiezingsmanifest onder druk een referendum over de Europese grondwet, maar is nu vastbesloten niet toe te geven aan de groeiende roep om een volksraadpleging. Murphy: „Het huidige verdrag is anders dan de grondwet en kan door het Lagerhuis worden geratificeerd. Er zijn in het verleden veel belangrijker Europese verdragen door het parlement goedgekeurd.”

Maar de regering zit wel degelijk met de campagne in haar maag. Naar aanleiding van de voorpagina van The Sun kortte Brown het gedeelte in zijn toespraak over Europa tot een minimum in om het debat niet verder aan te wakkeren. Met het oog op de eurosceptici pleitte de Britse regering voor uitzonderingen in het hervormingsverdrag: de zogenaamde opt-outs voor Groot-Brittannië op het gebied van justitie, sociale zekerheid en binnenlands beleid en politie.

Brown beloofde deze uitzonderingen in de nog niet helemaal afgeronde onderhandelingen te verdedigen. Verder zei hij dat de Britten ’goede Europeanen’ moeten zijn om het milieu te kunnen beschermen. Brown sprak liever over Britishness, waarmee hij probeerde patriottische niet-typische Labourstemmers aan te spreken.

De vakbonden voeren hun eigen campagne tegen het hervormingsverdrag en willen ook een referendum. Maar zij vinden juist dat het akkoord niet ver genoeg gaat door de uitzonderingen die zijn bedongen. Zij willen dat de Europese arbeidsrichtlijn ook in het Verenigd Koninkrijk wordt geïmplementeerd.

En dan is er nog een groep, waaronder ook een aantal Labourparlementariërs, die voor een referendum zijn puur omdat de regering eerdere beloften voor een volksraadpleging moet nakomen. De weinig Europagezinde Conservatieven zijn ook voor een referendum, maar voeren geen openlijke campagne. Europa blijft voor hen een gevoelig terrein om te bewandelen, ook al behoren de bloedige interne twisten over Europa tot het verleden.

Murphy zegt dat als het hervormingsverdrag eenmaal geratificeerd is, de regering zijn best zal gaan doen om de Britten van de voordelen van Europa in een globaliserende wereld te doordringen. Voorlopig wacht het kabinet tot de storm over Europa luwt. „Ernaar gevraagd zeggen mensen altijd dat ze een referendum willen, maar Europa is voor de meeste kiezers geen belangrijk onderwerp. Het staat niet in hun toptien”, zegt een speciale adviseur van de premier op het gebied van buitenlands beleid. „De rechtse pers kan een tijdje veel lawaai maken, maar dan ebt het onderwerp weer snel weg.”