PvdA: Referendum is niet meer nodig

In het debat over het aangepaste EU-verdrag hangt veel af van de PvdA. De partij was ooit voor een referendum, maar is nu toch tegen.

De PvdA-fractie vindt een nieuw referendum onder de bevolking over het gewijzigde verdrag van de Europese Unie niet nodig. Fractievoorzitter Tichelaar meldde dat gisteren na een urenlang heftig fractieberaad.

Het gewijzigde verdrag komt in de plaats van de Europese Grondwet, die twee jaar geleden door ruim 60 procent van de Nederlanders werd verworpen. Dat referendum kwam er mede op initiatief van de PvdA.

Maar gisteren bleek dat een overgrote meerderheid van de PvdA-fractie een referendum nu niet nodig vindt, omdat het gewijzigde verdrag aan alle wensen zou voldoen. Slechts een paar PvdA’ers bleken wél voor een nieuw referendum te zijn, onder wie Paul Kalma (zie het interview hiernaast) en Mei Li Vos. Zij moeten zich bij het officiële fractiestandpunt neerleggen, al geven ze hints dat ze bij de stemming over het nieuwe EU-verdrag alsnog een afwijkend standpunt innemen.

De oppositiepartijen SP, PVV, GroenLinks en D66 hekelden het fractiebesluit van de PvdA, maar de coalitiegenoten reageerden tevreden. Volgens de oppositie toont de PvdA met dit besluit aan ’ondemocratisch’ te zijn en ’bang’ voor de burgers, en pleegt ze ’verkiezingsbedrog’. Volgens de VVD is het onverstandig om nu al een referendum af te wijzen. De SP gaat proberen een referendum te initiëren.

Fractievoorzitter Tichelaar gebruikte gisteren dezelfde argumenten die het kabinet bij zijn besluit afgelopen vrijdag hanteerde om geen referendum te houden. Zo zitten er geen grondwettelijke aspecten meer in het verdrag en er komt geen EU-superstaat meer. Nationale parlementen krijgen een grotere rol. Tichelaar: „De fractie is lovend over het gewijzigde verdrag dat substantieel anders is dan het vorige grondwettelijk verdrag. De Raad van State heeft dat bevestigd. Dat weegt voor de fractie zwaar. Aan onze wensen is voldaan.”

De vraag waarom de PvdA in het verkiezingsprogramma nog heeft staan dat er een referendum moet komen over een nieuw (grondwettelijk) verdrag, ontweek Tichelaar. En ook gaf hij geen antwoord op de vraag waarom de fractievoorzitter vlak voor de zomer nog zei „geen enkele reden te zien om niet opnieuw een referendum te houden”. Tichelaar: „We zijn in principe nog steeds voor referenda, maar niet over dit EU-verdrag.” En hij is ervan overtuigd dat de PvdA-leden dit besluit goedkeuren.

Volgens vicefractievoorzitter Hamer is het verkiezingsprogramma ook niet meer relevant. „Het verkiezingsprogramma is in een andere situatie gemaakt. Toen was er nog geen regeerakkoord en wisten we niet hoe het gewijzigde verdrag eruit zou zien. Een meerderheid is blij met dit verdrag. Bovendien moet je bij een referendum ook voluit steun van het kabinet hebben. Dat was de vorige keer wel het geval, nu niet.”

PvdA-staatssecretaris Timmermans van Europese Zaken reageerde verheugd op het fractiestandpunt. Ook volgens hem is er absoluut geen sprake van keizersbedrog. Er is „niets op tegen” dat de PvdA eerst voor en nu tegen een EU-referendum is. Timmermans: „In het regeerakkoord staat dat we de Raad van State vragen of het een grondwettelijk verdrag is en ons congres heeft steun voor die lijn uitgesproken. De Raad zegt nu dat het geen grondwettelijk verdrag is, dus is een referendum niet nodig. Het is een deugdelijk besluit en er is geen bijzondere situatie.”