Empties / Vratne Lahve / Tsjech Jan Sverák voltooit trilogie met ’Empties’

Met ’Empties’ voltooit de Tsjechische Jan Sverák zijn filmtrilogie die in 1991 begon met ’The Elementary School’/ ’Obecná Skola’ en in 1996 werd gevolgd door het met een Oscar bekroonde ’Kolya’.

Een film over de jeugd, een film over middelbare leeftijd en tenslotte een film over de ’herfst’ van het leven.

De hekkensluiter liet even op zich wachten. Tussen de filmmaker en zijn vader – acteur en scenarist Zdenek Sverák – ontstond onenigheid over de richting die het leven van een gepensioneerde moest nemen. De documentaire getiteld ’Tatínek’ (’Daddy’) waarin Jan Sverák de scenariofase van zijn vader zou gaan volgen, werd eerder een verslag van een creatieve crisis dan van een creatief proces. Enfin, de Sveráks zijn er weer uit gekomen, ongetwijfeld gesteund door hun populariteit in eigen land.

Zdenek Sverák schreef voor zichzelf de hoofdrol van Josef Tkaloun, een onderwijzer die er op een dag de brui aan geeft. De moderne, getapte opmerkingen van zijn leerlingen worden hem ineens te veel. Maar thuis zitten is ook niks. De 65-jarige probeert een baantje als fietskoerier, maar lijkt beter op zijn plaats achter het luik in de supermarkt waar de lege flessen worden verzameld.

De rusteloze Josef met zijn stevige postuur en volle baard babbelt met eenzame oude dames, ontfermt zich over hun hondjes, leeft mee met een alcoholist en helpt sociaal onhandigen op het amoureuze pad. Intussen ligt zijn dochter in scheiding en staat zijn 40ste huwelijksdag voor de deur. Het perspectief van een 60-plusser die met nieuwe ogen naar het leven kijkt, levert in Sveráks universum geen zorgeloos gevoel op, eerder een knorrig-gelaten blik op een wereld die verandert, met mobieltjes, automatisering, jonge mensen zonder geduld, zelfs niet voor de liefde.

Dat zijn eigen huwelijk zo lang standhoudt, verbaast een beetje gezien Josefs gekibbel met zijn teleurgestelde vrouw (Daniela Kolárová) en zijn amechtige seksuele fantasieën over schaars geklede treinconductrices. Maar de affectie is er nog wel, ergens. Dat blijkt wanneer de twee tijdens een wanordelijke ballonvaart boven het bitterzoete alledaagse in Praag uitstijgen. Het is óók een visueel mooi gevonden wending om terug te blikken op het levensdrieluik. „Het zijn mooie jaren geweest”, roept Josef hoog in de lucht. De Tsjechen vielen al massaal voor de symboliek: ’Empties’ is de best bezochte film van eigen bodem ooit.

(Regie: Jan Sverák. Met: Zdenek Sverák, Daniela Kolárová, Tatiana Vilhelmová. In 9 filmtheaters)

Bekijk trailer