Ter dood veroordeelde student ’dacht veel na’

Een Afghaanse student wordt hard gestraft voor zijn kritiek op de islam. Een rechtbank veroordeelde hem ter dood. Zijn broer vertelt.

Sayad Parwez Kambaksh (23), die dinsdag ter dood werd veroordeeld wegens kritiek op de islam, staat bekend als een goede, nette student journalistiek. „Parwez dacht veel na over vrouwenrechten en democratie, en discussieerde daar ook over op de universiteit. Het is een aardige en intelligente jongen, die nooit problemen heeft gehad”, beschrijft Sayad Yaqoub Ibrahimi zijn drie jaar jongere broer.

Parwez haalde een kritische tekst over de positie van de vrouw in de islam van internet en deelde die uit onder zijn medestudenten. „Opeens beschuldigden zijn leraren hem ervan dat hij anti-islamitische propaganda verspreidde”, vertelt Yaqoub vanuit Afghanistan. Ook zouden medestudenten geklaagd hebben bij de autoriteiten.

Parwez zelf ontkent dat hij het artikel gedownload heeft. Hij zegt dat zijn naam pas later op het document is gezet, maar volgens de rechters heeft hij bekend.

Op 27 oktober werd de student door drie mannen uit zijn huis gehaald en naar de gevangenis gebracht. Zijn zaak werd niet door reguliere politiemensen maar door een raad voor religieuze zaken gehoord. Yaqoub: „Hij kreeg geen advocaat, was helemaal alleen en mocht met niemand praten.” De raad adviseerde de rechtbank Parwez de doodstraf op te leggen.

De rechtbank volgde die raad dinsdag op, in een zitting achter gesloten deuren. „Hij werd binnengebracht, maar kreeg geen gelegenheid om zich te verdedigen. De rechters schreven zijn vonnis op en stuurden hem weg. Dat was het hele proces”, zegt Yaqoub, die zijn broer de dag na de uitspraak mocht bezoeken. „Hij is bang en erg bezorgd dat hij nooit meer vrij komt. Hij weet niet hoe het werkt met rechters en justitie, hij is nog erg jong.”

Parwez schreef evenals Yaqoub voor de krant Jahan-i-Naw (Nieuwe Wereld). „Geen kritische stukken over de islam of publieke figuren”, beweert Jean MacKenzie, hoofd van het Instituut voor Oorlogs- en Vredesverslaggeving in Afghanistan. „Yaqoub is de kritische journalist. Hij is vaker bedreigd en lastigvallen vanwege zijn publicaties, maar Parwez nog nooit.”

MacKenzie kan zich niet voorstellen dat Parwez daadwerkelijk opruiende teksten en ideeën verspreidde. „Zijn studiegenoten die ik heb gesproken hadden daar helemaal geen klachten over. Volgens hen was hij juist heel populair, een nette en beleefde jongen.”

Yaqoub denkt dan ook dat Afghaanse krijgsheren waar hij over geschreven heeft de hand hebben in de veroordeling van zijn broer. „De krijgsheren, die hier veel invloed hebben, proberen mij zo te straffen. Ik ben ook met de dood bedreigd over de telefoon.” Hij is tijdelijk gestopt met het schrijven van kritische artikelen, zeker nadat de autoriteiten zijn computer en adresboek doorzochten.

„Voor de familie is het heel erg”, aldus MacKenzie. „Hun vader is al bedreigd, dat hij zijn zoons moet laten ophouden kritiek te leveren. Zeker Yaqoub hoort bij de intellectuele elite in Afghanistan. Nu moeten ze zich over nog een zoon zorgen maken.”

Het doodvonnis is nog niet definitief. Parwez kan nog tweemaal in hoger beroep. Het ministerie van informatie en cultuur heeft laten weten dat het verwacht dat het vonnis geen stand houdt in hoger beroep.

Yaqoub geeft de strijd nog niet op. „We proberen samen met de Afghaanse vakbond voor journalisten druk uit te oefenen op president Karzai om de uitspraak terug te draaien. Wat er ook gebeurt, dit is nog niet het einde.”