Bonden vrezen ’pulpbanenplan’ kabinet

Een aanvaring dreigt tussen kabinet en sociale partners over een ’witte’ regeling voor werksters en andere hulpen in en rond het huis.

Het kabinet torpedeert de gezamenlijke voorstellen van werkgevers, vakbonden en gemeenten om ’wit’ werk te scheppen met kleine klussen in en rond het huis. In plaats daarvan komt het met algemene maatregelen die volgens de bonden slechts tot meer ’pulpbanen’ leiden.

Het kabinet stelt voor te experimenteren met een premievrije zone voor mensen met hele kleine baantjes, die minder dan 20 procent van het minimumloon verdienen. Voor hen hoeven dan geen werknemersverzekeringen (WW, WIA en Ziektewet) meer te worden betaald en dat maakt hen goedkoper. Het kabinet verwacht dat de lagere loonkosten zorgen voor meer banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

Berekeningen van onderzoeksinstituut EIM laten zien dat dit 14.500 baantjes (ofwel 1100 volledige banen) kan opleveren. Erkend wordt dat er risico’s aan kleven. Werkgevers zouden grotere banen in kleine baantjes kunnen gaan opknippen om aan de verzekeringsplicht te ontkomen. Een proef moet beter inzicht geven. Met het scheppen van deze ’kruimelbaantjes’ raakt het kabinet aan een belangrijk principe van de bonden. „In plaats van meer wit werk komen er eigenlijk een soort zwarte banen bij, waarin mensen geen enkele sociale bescherming hebben”, formuleert CNV-bestuurder Yvon van Houdt het belangrijkste bezwaar.

De bonden zijn bezorgd over de tendens van werken zonder verzekeringen, zoals ook bij postbezorgers. Volgens Van Houdt stimuleert het kabinet ook een tweedeling in de samenleving. „De tweeverdieners verlaten hun huizen om naar hun banen te gaan, schoonmakers en oppassen die onder heel andere condities moeten werken, trekken erin”, schetst de CNV-bestuurder.

Vakbonden en werkgevers hebben samen in een brief naar de Tweede Kamer nogmaals een lans gebroken voor het plan dat ze met gemeenten in de Raad voor Werk en Inkomen (RWI) hebben opgesteld. Dat richt zich op het ontwikkelen van een markt specifiek voor persoonlijke diensten. Dat ontbreekt volgens Van Houdt in de kabinetsplannen. „Met fiscale kortingen willen we juist bedrijven aanmoedigen dit soort dienstverlening op te pakken en uit te bouwen. Dan geven we mensen ook kansen op grotere en betere banen, waarmee ze in hun onderhoud kunnen voorzien. Nu kunnen bedrijven niet concurreren met zwartwerkers.” Volgens het RWI-plan, dat is doorgerekend door onderzoeksbureau Seor, kunnen er – in het positieve scenario – 3000 voltijdbanen voor huishulpen bijkomen.

Maar het kabinet maakt brandhout van het RWI-plan, dat in zijn ogen hoge kosten met zich meebrengt en de vraag naar persoonlijke diensten weinig doet toenemen. Het woord is nu aan de Kamer, die zich morgen over de plannen buigt.