Terugtreden Ethiopiër stil protest tegen IOC

Haile Gebrselassie start niet op de olympische marathon van Peking. De wereldrecordhouder vindt het risico voor zijn gezondheid te groot.

Gebrselassie heeft in het verleden herhaaldelijk geageerd tegen het houden van de marathon in de vervuilde lucht van Peking. Eind vorig jaar pleitte hij in Trouw ervoor de klassieke discipline naar buiten de stad te verplaatsen. Daar waar de lucht weliswaar ook heet en vochtig is, maar ontdaan van vervuiling.

De Ethiopiër heeft astma, maar dat is niet het voornaamste probleem. De tweevoudig olympisch kampioen op de tien kilometer heeft in het begin van zijn carrière op de weg de marathon schromelijk onderschat. Nu hij de afstand door schade en schande onder controle heeft gekregen, ziet hij de gevaren.

„Het wordt tijd dat de mensen begrijpen wat de marathon inhoudt”, zei hij in december in ’s-Heerenberg. „Het is geen wedstrijd tegen concurrenten of de tijd, het is een gevecht tegen de afstand. Voor wie 42 kilometer loopt, moet alles goed gaan en dan nog liggen er overal problemen. Met de vochtigheid en luchtvervuiling wordt dat een nog groter probleem.”

Duurprestaties in extreme hitte, vochtigheid en smog vormen een zodanige aanslag op lichaam én hersenen, dat blijvende schade kan ontstaan. Daarom worden de grote stadsmarathons in het koelere voor- of najaar gehouden.

Bij marathons op grote kampioenschappen is er geen ontkomen aan, al zijn er steeds weer de terugkerende discussies over de vraag of het verantwoord is atleten aan extreme omstandigheden bloot te stellen. Hoe goed ze ook zijn getraind.

De beslissing van Gebrselassie is een aanklacht tegen de schending van de rechten van sporters om gezond te kunnen sporten. Waar doping mede wordt verboden om gezondheidsredenen, worden marathonlopers in Peking mogelijk blootgesteld aan grote risico’s.

De voorbeelden zijn talrijk van grote carrières die hun einde vonden in een stoofpan. Jos Hermens, ontdekker en manager van Gebrselassie, verwijst naar de meest recente olympische marathon van Athene. „Iedereen uit de topvijf heeft daarna niets groots meer gepresteerd. Zelfs winnaar Baldini is nooit op zijn oude niveau teruggekomen.”

Gebrselassie wordt in april weliswaar 35, maar hij wil naar de Olympische Spelen van Londen. Daar wil hij toch zijn tweede droom waarmaken: in de voetsporen treden van Abebe Bikila, die tweemaal (1960, 1964) de olympische marathon won. Bovendien wil hij de eerste man worden die de marathon binnen 2 uur en 3 minuten heeft afgelegd. Als hij in Peking start, dan vreest hij dat niet meer te kunnen volbrengen.

Al eerder werd een droom van Gebrselassie op Olympische Spelen indirect verstoord door het IOC. In Atlanta liep hij zijn voeten tijdens de tien kilometer stuk op de harde kunststofbaan die speciaal voor sprinters was aangelegd. Door die blessure kon de Ethiopiër niet ook de vijf kilometer winnen, zoals zijn landgenoot Miruts Yifter dat in 1980 in Moskou had gedaan.

Gebrselassie wil in Peking op de tien kilometer starten. Daarvoor wil hij zich op 24 mei kwalificeren tijdens de FBK Games in Hengelo. De organisatoren hopen dat diezelfde avond Kenenisa Bekele een aanval zal doen op het wereldrecord op de vijf kilometer.

Met Bekele in de Ethiopische olympische ploeg, is het onwaarschijnlijk dat Gebrselassie op de tien kilometer zijn derde goud zal winnen. „Haile vindt het prachtig als in Peking drie Ethiopiërs met drie vlaggen de ereronde kunnen maken”, aldus Hermens.

„Zo was dat ook tijdens de WK in Parijs van 2003, toen hij ook niet won. Voor zo’n voor zijn land belangrijke teamprestatie wil hij best een gouden medaille inleveren. Alleen moet hij dat in Ethiopië nog uitleggen. Dat zal niet meevallen, geen mens zal daar begrijpen dat hij de marathon niet wil lopen.”