De EU zal de rijen moeten sluiten na Ruslands strafexpeditie

De Europese Unie worstelt al jaren met Rusland. De nationalistische opstanding van het land is nu negen jaar gaande, ingeleid door een nieuwe wrede oorlog in Tsjetsjenië onder leiding van Vladimir Poetin. Toen al hield Europa zich in met al te harde kritiek, in de hoop met zachte drang Rusland het pad naar liberalisering en openheid te laten vervolgen. Dat is mislukt; stijgende olie- en gasprijzen maakten het Poetin mogelijk die buitenlandse drang te negeren en Rusland naar eigen, autoritair inzicht in te richten.

De voormalige sovjetsatellietstaten in Oost-Europa hebben altijd een hardere lijn tegen Rusland voorgestaan. Dat geldt voor de Baltische staten en zeker voor Polen, dat enkele jaren een hervatting van de Europees-Russische dialoog blokkeerde. Deze week vlogen presidenten uit de Baltische landen en Polen demonstratief naar Georgië om hun solidariteit te betuigen, nog voor een gezamenlijk EU-standpunt van de grond kwam.

Het ’oude Europa’ – en vooral Duitsland en huidig EU-voorzitter Frankrijk – zijn daarentegen voorstanders van een omzichtigere houding jegens Rusland. Weliswaar uit de Duitse bondskanselier Angela Merkel duidelijkere kritiek op Rusland dan haar voorganger Gerhard Schröder, maar dit voorjaar was zij degene die toetreding tot de Navo van Georgië en Oekraïne op de lange baan wist te schuiven, om de Russen tegemoet te komen.

Ook nu, na Ruslands keiharde antwoord op de Georgische inval in Zuid-Ossetië, kiezen Duitsland en Frankrijk voor gematigde woorden. Daar valt op dit moment wel iets voor te zeggen. Pacificatie van dit conflict is onmogelijk zonder Russische medewerking, en met de VS en Oost-Europese landen vierkant achter Georgië, zijn Frankrijk en Duitsland de enige overgebleven westerse bemiddelaars om een bestand te regelen en controleren. Realpolitik, zoals we die deze week zien in Berlijn en Parijs, is niet altijd aangenaam om te aanschouwen, maar kan wel helpen het conflict nu snel in te dammen.

Straks, als de spanning wat is verminderd, is er echter ook voor Duitsland en Frankrijk alle reden om Rusland steviger tegemoet te treden. Negen jaar terughoudendheid heeft niets opgeleverd. Een veel strakker gezamenlijk Europees optreden – zowel op het terrein van politieke betrekkingen als op handelsterrein – is de enige manier waarop de Europese Unie Rusland in toom kan houden. Waar EU-landen als Nederland nu nog gretig aparte energieakkoorden afsluiten met Rusland, zullen zij straks gezamenlijk moeten optrekken om Moskou op zijn grenzen te wijzen.