Bij Albayrak is delinquent beter af dan illegaal

Staatssecretaris Albayrak (PvdA) van vreemdelingenzaken omschrijft haar asielbeleid als ’restrictief en streng, maar rechtvaardig en humaan’.

Op de eerste kwalificaties is weinig af te dingen, op de laatste des te meer. De foto die Trouw afgelopen zaterdag plaatste van het nieuwe detentiecentrum voor illegalen en ex-asielzoekers in Zaandam toont een beeld dat associaties oproept met het IJzeren Gordijn, dat na de oorlog tot 1989 het vrije Westen van het communistische Oostblok scheidde. De stalen kooien en prikkeldraadversperringen doen pijn aan de ogen.

Misschien lukt het de staatssecretaris uit te leggen dat dit middel om ongewenste vreemdelingen te kunnen uitzetten onvermijdelijk is. Maar humaan? In de afgelopen weken hebben achtereenvolgens Amnesty International, het Europese comité ter voorkoming van foltering en de Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming scherpe kritiek op de wijze van vreemdelingenbewaring geuit. Die kritiek heeft, opvallend genoeg, in politiek Den Haag weinig respons gekregen. De PvdA, die in de vorige regeerperioden zo veel kritiek had op het asielbeleid van ’IJzeren Rita’ Verdonk, zweeg nu in alle talen.

De neiging om er aan deze kant van het prikkeldraad beschaamd het zwijgen toe te doen, is ook erg sterk. Het kan moeilijk als lichtpuntje worden beschouwd dat in de nieuwe detentiecentra in Zaandam en Alphen aan den Rijn, anders dan de voor bewaring gebruikte bajesboten in Rotterdam en Dordrecht, niet zes maar twee illegalen in één cel worden opgesloten, ook al is die ruimte niet groter dan een eenpersoonscel in een reguliere gevangenis.

Het kan niet al te moeilijk zijn de omstandigheden waaronder illegalen al gauw een half jaar, maar soms ook drie keer zo lang, worden opgesloten te humaniseren. Maar door alternatieven, zoals een meldplicht of het betalen van een borgsom stelselmatig af te wijzen, wekt Albayrak de indruk dat bewaring slechts één doel is en afschrikking het andere. Dat past volledig in het beleid van de EU-landen van het continent de grenzen opener te maken voor gewenste (arbeids-)migranten en ontoegankelijker voor ongewenste vreemdelingen.

Gezien de grote vraagstukken van integratie en vergrijzing is er veel voor dat beleid te zeggen. Maar het druist in tegen alle waarden van Europa ongewenste vreemdelingen op zo’n onmenselijke manier te behandelen. Het is dan ook onbegrijpelijk dat een christelijk en sociaal-democratisch kabinet voor het inhumane detentiebeleid verantwoordelijkheid neemt.