Navo verdeeld in haviken en duiven

De Westerse landen moeten binnen de Navo hun houding bepalen tegenover Rusland. Daarbij staan de voorstanders van een harde reactie tegenover de lidstaten die de verhouding met Rusland niet willen verstoren.

De westerse landen reageren verdeeld op het Russische optreden in Georgië. Vandaag moeten de 26 ministers van de Navo-lidstaten in Brussel toch tot een gezamenlijk standpunt zien te komen.

Een ding is zeker: de Navo zal geen militaire actie ondernemen in Georgië. De politieke wil daartoe ontbreekt, afgezien van de vraag of de organisatie er de middelen voor zou kunnen vrijmaken. Maar hoe de Navo wel moet reageren op het uit de hand gelopen conflict, is nog onduidelijk.

„Zie het maar als een denkoefening, een stap in een voortgaand proces”, zegt Nicu Popescu, specialist in de Europees-Russische betrekkingen bij de denktank European Council on Foreign Relations in Londen. Vorige week kwamen de ministers van buitenlandse zaken van de EU al bijeen in Brussel en volgende maand ontmoeten zij elkaar opnieuw in Frankrijk.

Wellicht besluiten de ministers vandaag al experts naar Tbilisi te sturen, om de schade op te nemen. Maar verdere bemoeienis van de Navo ligt volgens Popescu zo gevoelig bij Rusland, dat het verstandiger is om concrete stappen liever in EU-verband te zetten. Daarbij valt te denken aan het sturen van waarnemers, hulp bij de wederopbouw en humanitaire steun voor vluchtelingen. Om geld bijeen te krijgen zou ook een internationale donorconferentie georganiseerd kunnen worden.

Toch heeft de Navo wel degelijk een belangrijke rol te spelen: binnen deze organisatie moeten de Westerse landen immers hun houding bepalen tegenover Rusland, dat steeds nadrukkelijker zijn macht laat gelden. Daarbij staan de haviken pal tegenover de lidstaten die een goede verhouding met Rusland voorop stellen. Vooral de VS, Groot-Brittannië, Polen en de Baltische staten willen een harde reactie laten horen, terwijl Frankrijk, Duitsland en Italië veel voorzichtiger zijn.

„De Navo moet de gulden middenweg vinden in het herpositioneren van de relatie met Rusland”, zegt Rik Coolsaet, docent internationale betrekkingen aan de Universiteit van Gent. Hij bepleit voorzichtigheid en begrip voor de Russische gevoeligheden. „Rusland eist een plaats op die in overeenstemming is met zijn rang als grootmacht.” Als het Westen Rusland die plaats gunt, zal het land zich wel rustiger gaan gedragen, meent hij. Coolsaet gelooft niet in nieuw Russisch expansionisme, het streven naar gebiedsuitbreiding.

Maar als het Westen onvoorzichtig opereert, zal Rusland „blijven stoken” in de regio, aldus Coolsaet. „Ik ben zeer bezorgd dat Oekraïne het volgende doelwit zal worden.” In dat veel grotere buurland wonen veel Russisch-sprekenden en er is ook een Russische marinebasis gevestigd, aan de Zwarte Zee. Oekraïne heeft, net als Georgië, de toezegging gekregen dat het op termijn Navo-lid kan worden.

Popescu denkt dat het toekomstige Navo-lidmaatschap van Georgië nog lang niet zeker is. „Waarschijnlijk zijn meer landen de afgelopen tijd sceptisch geworden over die stap.” Want het is de vraag hoe de Navo ooit militaire bescherming zou kunnen bieden in de Kaukasus.

Toch is de verwachting dat de ministers vandaag opnieuw hun steun zullen uitspreken voor het toekomstige lidmaatschap van Georgië, zonder daar een datum aan te verbinden. Pas in december wordt verder gesproken over de toetreding van Georgië en Oekraïne.

Popescu beklemtoont het belang van stabilisatie op dit moment. Wellicht willen enkele Oost-Europese Navo-landen het reguliere overleg met Rusland opschorten, maar de kans lijkt klein dat zij de anderen meekrijgen. „De Navo moet wel blijven samenwerken met de Russen.”