Vervreemding en onveiligheid in het MBO

weblog Vandaag start het nieuwe politieke seizoen, na acht weken reces. Naast een heerlijke vakantie (drie weken kamperen), heb ik als woordvoerder onderwijs de balans opgemaakt. Op veel scholen wordt hard gewerkt en uitstekend onderwijs geleverd, maar tegelijk schiet het kabinetsbeleid ernstig tekort.

Neem de schooluitval. Ruim 50.000 jongeren verlaten jaarlijks de school voortijdig. In Europees verband is dat een hoog aantal en het lukt nauwelijks om een afname te bewerkstelligen (streefdoel is 35.000 schoolverlaters in 2012). De schooluitvallers zijn voornamelijk afkomstig uit vmbo en mbo. Ik vrees dat het commentaar van Trouw juist is als men zegt dat waarschijnlijk weinig politici kinderen hebben in het beroepsonderwijs. Dat maakt de verbetering van het beroepsonderwijs er niet makkelijker op. Onbekend maakt onbemind.

De schooluitval is zonder twijfel één van de grootste problemen van het onderwijs. Het getal 50.000 zegt nog niets over de 'loopbaan' van de uitvaller zelf. Die is in veel gevallen niet rooskleurig, want feitelijk staat de uitvaller zonder diploma op straat. Sommige slagen erin werk te vinden, anderen belanden vanwege de uitzichtloze situatie in de criminaliteit. Pieter Winsemius heeft daarover een onthullende lezing gehouden (Niemand houdt van ze..., WRR, 2008). Hij laat zien hoe schooluitvallers in de kou staan doordat de school en de overbelaste leerlingen uit elkaar groeien.

Schooluitval kent vele oorzaken, maar dat neemt niet weg dat er in het onderwijs veel kan worden verbeterd. In essentie komt het neer op kleine scholen, kleine klassen en uitstekende docenten. MBO-scholen met tienduizenden leerlingen zijn niet meer uit te leggen. Het leidt tot vervreemding en onveiligheid. Daarnaast is intensieve begeleiding van betrokken docenten onmisbaar. Dus niet aankomen met de zoveelste onderwijsvernieuwing (het competentiegericht onderwijs) waarbij leerlingen veelvuldig aan hun lot worden overgelaten. Het beroepsonderwijs vergt juist gedegen vakonderwijs. De Rotterdamse vakcolleges met praktisch onderwijs zijn in dat opzicht hoopgevend.

Het bereiken van kleinschaligheid en intensief onderwijs is een kostbare aangelegenheid. Maar schooluitval is uiteindelijk nog veel duurder. Jongeren belanden in de criminaliteit, wat neerkomt op grote maatschappelijke schade, zowel sociaal als financieel.

16 september is het Prinsjesdag. Dan presenteert het kabinet de plannen voor het komend jaar. Het zou mooi zijn als forse investeringen in de aanpak van schooluitval daarbij voorop staan. Mocht dat niet het geval zijn, dan blijft het dweilen met de kraan open.