Animo voor apart ophalen gft neemt af

Gemeenten mogen straks zelf bepalen of en waar ze nog gft-afval ophalen. Veel hoogbouw raakt zijn gft-containers kwijt. Sommige gemeenten kappen er helemaal mee. Andere belonen de inwoners en delen gratis compost uit.

De animo bij gemeenten voor het apart inzamelen van groente-, fruit-, en tuinafval neemt af. Sinds 1994 zijn gemeenten wettelijk verplicht gft gescheiden op te halen. Maar vijf jaar geleden bleek al uit studies dat het milieueffect van gescheiden ophalen en composteren net zo groot is als het verbranden van gft. Verbrandingsinstallaties zijn efficiënter – er wordt nog maar 2 procent afval gestort – de uitstoot van vervuilende stoffen is beperkt en bovendien wordt met de warmte die vrijkomt energie opgewekt. Verschil is wel dat je met compost nog een nuttig product overhoudt.

De Tweede Kamer buigt zich op het moment over een wijziging van de wet Milieubeheer, die de ontheffingsmogelijkheden verruimt. Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten maken al zo’n veertig (van de 443) gemeenten gebruik van een (gedeeltelijke) vrijstelling.

Probleem in dichtbevolkte stadswijken is dat gezamenlijke gft-containers door onverlaten worden gevuld met andere rotzooi. Mensen zonder tuin of balkon hebben vaak geen zin om rottende keukenresten in een aparte bak te bewaren. Rotterdam en Amsterdam zijn om die reden al vrij snel gestopt met scheiden, op een enkel stadsdeel na. Den Haag schafte de scheiding van gft twee jaar terug in grote delen van de stad af. Bewoners kunnen daar nog een gratis ophaalabonnement nemen, maar de jaarlijkse opbrengst blijft met 14 kilo per persoon ver achter bij het landelijk gemiddelde (zo’n 80 kilo). Ook Leiden stopt met inzamelen bij de hoogbouw, omdat haar gft te vaak is vervuild. Keurt de composteerder in Alphen aan de Rijn het gft af, dan moeten de vrachtwagens alsnog naar de verbrander in Rotterdam. Den Bosch doet alleen nog tuinafval. In Utrecht wordt gft niet meer wekelijks maar tweewekelijks ingezameld. Maar ook kleinere gemeenten zoals het Overijsselse Kampen en het Gelderse Berkelland stopten met het inzamelen van gft in het buitengebied en bij hun flats. Uithoorn in Noord-Holland haalt sinds begin dit jaar helemaal geen gft meer op.

Er zijn ook positieve initiatieven. Apeldoorn wil scheiden juist stimuleren en biedt aan de stinkende minicontainers in de zomer te wassen. In de Flevopolder worden gft en luiers samen vergist. En sommige gemeenten die stoppen met gft, beloven meer snoeiafval op te halen. Of ze verlagen de afvalstoffenheffing, zoals Den Bosch.

Al met al vindt de Vereniging Afvalbedrijven het geen positief resultaat. Directeur Dick Hoogendoorn ziet liever dat gemeenten een tandje bijzetten. „In de afvalwereld is scheiden altijd beter. Verbranden moet je alleen doen als hergebruik niet meer mogelijk is. Maar nog altijd gaat meer dan de helft van het gft gewoon bij het restafval.” Composteren is ook goedkoper: „Biologische verwerking kost 50 euro per ton, verbranden 90.”

Volgens Andrea van de Graaf, woordvoerder van afvalbedrijf en composteerder De Meerlanden, getuigt afhaken van slechte timing. „Vijf jaar geleden wist niemand wat het broeikaseffect was, nu hebben we het volop over het hergebruik van grondstoffen, cradle to cradle. We hebben berekend dat je per ton gecomposteerde gft, 68 kilo koolstofdioxide uit de lucht haalt.” Ze woont zelf in Uithoorn, dat tot voor kort nog gft aan de Meerlanden leverde. „Ik merk dat mensen het raar vinden dat ze na tien jaar opeens geen gft meer hoeven te scheiden. Ze zijn dan ook minder gemotiveerd om papier en glas apart te houden.”

De Meerlanden wil in de toekomst gft vergisten voordat ze het composteert. Van de Graaf: „Dan ontstaat uit elke ton gft ruim 100 kuub biogas, dat zijn 1300 autokilometers. Straks rijden onze eigen wagens er op. En het mooie is dat je van het restant nog dezelfde hoeveelheid compost kunt maken, 400 kilo per ton gft. Afval is daarmee letterlijk voedsel voor de grond en levert tegelijk warmte of gas. Cradle to cradle in het kwadraat.”