van velzen / ‘Ik heb zoiets van’ en andere ergernissen

Dansend maandverband in een tv-spotje, witte sokken bij een korte broek, het gepiep van een NS-dubbeldekker als je bovenin zit; het zijn zomaar een paar ergernissen van alledag.

De VPRO biedt sinds kort de kans aan bekende Nederlanders om af te rekenen met al die irritante verschijnselen in het programma ’Room 101’. Aan bekende Nederlanders, ja, want ook bij de VPRO is de gedachte erin geslopen dat we anders niet kijken. Een theorie die alleen al door ’Boer zoekt vrouw’ toch tamelijk overtuigend is weerlegd, lijkt me zo, maar goed.

De uit Engeland overgevaren formule komt erop neer dat de genodigden hun ergernissen op tafel gooien bij de presentator en dat die vervolgens aan de hand van eigen bevindingen, beeldfragmenten of de hulp van het publiek probeert duidelijk te maken dat het allemaal wel meevalt met die irritaties.

Lukt dat, dan krijgt de bekende landgenoot een souveniertje mee naar huis dat hem nog eens fijntjes herinnert aan die vervelende televisiereclame. Lukt het niet, dan gaat de ergernis stante pede naar Room 101.

Dat laatste is slechts voor de vorm want we zien helemaal geen Room 101. Die komt alleen voor in het boek ’1984’ van George Orwell. In de kamer die hij daarin beschrijft, worden mensen geconfronteerd met hun grootste angsten. Dat deel van het verhaal is weer gebaseerd op een vertrek in het BBC-gebouw, waar Orwell de vervelendste vergaderingen bijwoonde. En zó is uiteindelijk de naam van het

programma ontstaan. Hé, hé.

Eerste gast was vorige week cabaretier Erik van Muiswinkel. Die had een paar sterke voorbeelden van verschijnselen die inderdaad verboden zouden moeten worden. Wat te zeggen van de taalvervuiling die zinsneden opleveren als ’ ik heb zoiets van’? Vreselijk vond Van Muiswinkel dat. ,,Het is een soort rare onwil om te zeggen: ik vind, of ik wil.”

,,De taal doet z’n ding,” zei presentator Jan Jaap van der Wal daarop, om nog eens duidelijk te krijgen wat het probleem was. ’Ik heb zoiets van’ ging linea recta naar Room 101.

Er waren meer herkenbare bronnen van ergernis. De opzet van de Champions League, bijvoorbeeld, kreeg ook een veeg uit de pan. Harry van Raaij, de oud-voorzitter van PSV die Van Muiswinkel zo meesterlijk na kan doen, reageerde via een schermpje in de studio. Hij was het niet met de cabaretier eens, al weet ik niet zeker wie nou wie was.

De tweede kandidaat, de schrijver Abdelkader Benali, stoorde zich woensdag aan de neiging van Nederlandse zangeressen om Franse chansons te zingen en daarmee te proberen de status van diva binnen te halen. Bloed onder je nagels, inderdaad. En het is heerlijk dat dit grote culturele probleem eindelijk eens aan de kaak wordt gesteld.

’Room 101’ is een vrolijk programma dat het niet verdient om zo laat (half twaalf) te worden uitgezonden. Het gevaar loert misschien ietwat om de hoek dat de kandidaten wat al te nadrukkelijk willen tonen dat ze echt wel tot ’het goede soort’ behoren, maar dat drukt de pret vooralsnog niet.

Van Muiswinkel had het ook wel een leuk programma gevonden, zei hij tegen collega Van der Wal: ,,Ik heb zoiets van dat wil ik best nog een keer.”