Zweedse roker eet graag in rookvrij restaurant

In Nederland wordt het rookverbod in de horeca dinsdag van kracht. Een rondje langs Europese landen die het verbod al eerder invoerden, laat een overwegend positief beeld zien.

Kleine cafés hebben het weliswaar moeilijk, maar de bevolking is enthousiast, rokers en niet-rokers. En de volksgezondheid vaart er wel bij. In Scandinavië is het rookverbod in de horeca een succes. Zowel rokers als niet-rokers zijn positief, de inkomsten van cafés lopen niet terug.

’Welkom in Noorwegen – het enige dat we hier roken, is zalm.’ Een bord met deze tekst hing kort na de invoering van het horeca-rookverbod in juni 2004 op de luchthaven van Oslo. Na Ierland was Noorwegen het tweede land dat een dergelijk rookverbod invoerde. De horeca was wat dit betreft een achtergebleven gebied, omdat de meeste Noorse werknemers al sinds 1988 recht hadden op een rookvrije arbeidsplaats. Aparte rookruimten voor klanten in de horeca zijn niet toegestaan, maar wel voor het personeel.

Metingen tonen aan dat de lucht schoner is en de gezondheid van de werknemers is verbeterd. Uit een evaluatie over 2003-2007 van de universiteit van Bergen bleek dat de werknemers minder roken, namelijk 1,3 sigaretten minder dan voorheen. Na invoering van het rookverbod stopten 120.000 Noren met roken, maar of ze dat allemaal deden vanwege het verbod is onduidelijk. Vorig jaar rookten ruim twee van de tien Noren regelmatig en een op de tien af en toe.

Opvallend is dat met name rokers die dagelijks een sigaret opsteken, positiever zijn geworden over het rookverbod. Het rookverbod heeft niet geleid tot meer faillissementen in de horeca.

„Eén van de populairste beslissingen die ooit is genomen door de regering”, zo omschrijft Margretha Haglund het rookverbod in Zweden. Zij is expert rookpreventie aan het Zweedse instituut voor volksgezondheid. Zweden voerde het rookverbod in op 1 juni 2005.

85 procent van de Zweden is niet-roker. „Het blijkt dat zelfs rokers graag in een rookvrij restaurant eten. Voor hun sigaret na het eten gaan ze naar buiten” vertelt Mathias Jansson, rookpreventie-planner aan het instituut voor volksgezondheid. „Toch blijft het grappig om bij min twintig mensen in hun T-shirtje buiten te zien met hun sigaret.”

In het jaar na de invoering van het rookverbod stopten 160.000 Zweden met roken. „Maar of dit een direct gevolg is van het rookverbod, kunnen we niet met zekerheid zeggen”, aldus Jansson. Onder de stoppers waren veel vrouwen.

Het gebruik van snus, tabak in vochtige poedervorm dat men onder de bovenlip stopt, is sinds het rookverbod afgenomen. De fabrikant prijst snus aan als ’hulp bij stoppen met roken’.

Haglund: „De producent richt zich nu op nieuwe doelgroepen, zoals vrouwen, met nieuwe smaakjes en mooi vormgegeven pakjes. In 2002 waren er 22 snus-producten op de markt, nu zijn dat er 180.”

In Zweden deed men alleen onderzoek naar gezondheidsklachten van de horecawerknemers, zoals hoesten, rode ogen, piepende longen. Een jaar na de invoering van het rookverbod waren deze klachten met 50 procent afgenomen.

De inkomsten van café’s en restaurants liepen niet terug, maar bleven hetzelfde. 2006 was zelfs een topjaar voor de horeca. „Ook in Nederland zal het rookverbod in de horeca heel populair worden”, voorspelt Haglund. Zweedse politici praten al over een tijdsplan voor het invoeren van een totaal rookverbod.

In Denemarken mag sinds een krap jaar niet worden gerookt in de horeca. „Onze wet is een politiek compromis”, vertelt Per Kim Nielsen, van de Deense Kankerbestrijding. „In café’s die kleiner zijn dan veertig vierkante meter, mogen mensen er op los dampen. Wij vinden dat een groot probleem”, aldus Nielsen.

Sinds augustus vorig jaar is het aantal rokers licht gedaald en de verkoop van de tabak iets afgenomen. De horeca was fel tegen de invoering van het rookverbod.

„Misschien bleven enkele rokers weg, maar in restaurants stegen de inkomsten. Zij kregen nieuw publiek, zoals niet-rokers en gezinnen met kinderen. Een aantal kroegen zagen hun inkomsten dalen, maar over de gehele linie betekende het rookverbod in Denemarken geen inkomstenverlies voor de branche.”