Prijzen voor diepgravende journalistiek

Als ik Tegel roep, zegt u dat waarschijnlijk niets. De term moet nog bekendheid krijgen. En dat zal niet meevallen, want Tegel is een wat omslachtige benaming voor een reeks journalistieke prijzen. De Oscars voor nieuws in woord, geluid en beeld.

De uitreiking van de Tegels, deze week, wás een kopie van het Oscarfestijn. Met camera’s die de genomineerden in beeldkaders brengen, en dan inzoomen op de winnaar, die verrast uit zijn stoel veert, geliefde kust die altijd achter hem heeft gestaan, en zich naar het podium begeeft.

Iedere prijsuitreiking in medialand moet blijkbaar een Oscarfestijntje zijn. En in het kleine Nederland kan het dan ook nog voorkomen dat de winnaar in de ene categorie degene is die in een andere categorie de prijs moet uitreiken. Dat gebeurde ook bij de Tegels deze week.

Maar goed, mijn cynisme kan natuurlijk voortkomen uit het feit dat we niet gewonnen hebben. Trouw had een genomineerde in de categorie nieuws: verslaggever Joop Bouma. Maar de Tegel voor krantennieuws ging naar collega Ron Lodewijks van het Brabants Dagblad. Terechte winnaar; Lodewijks heeft jaren gevochten om gegevens openbaar te krijgen over de ontslagvergoedingen die werden uitgedeeld aan hoge ambtenaren bij de provincie Noord-Brabant. En toen hij die via de rechter eindelijk kreeg, bleek de modderstroom van gouden handdrukken groter dan hij zelf had kunnen denken.

Het werk van Bouma mocht er ook zijn. Die is maanden bezig geweest om de financiële relaties tussen farmaceuten en patiëntenverenigingen in kaart te brengen. Dat heeft een compleet overzicht opgeleverd, dat voor de krant een rijke bron van nieuws werd.

Wat voor Lodewijks en Bouma geldt, geldt voor vrijwel alle Tegelaars: ze hebben ongelooflijk veel tijd, energie en doorzettingsvermogen gestopt in hun prijs winnende producties. Verscheidene winnaars braken tijdens de uitreiking een lans voor diepgravende journalistiek. Als journalisten de ruimte krijgen om op onderzoek uit te gaan, levert dat pas echt waardevolle producties op.

Probleem is dat het een dure sport is. Het is een dooddoener, maar evengoed waar: media kunnen het zich niet veroorloven veel journalisten vrij te maken voor onderzoeksprojecten, die misschien nieuws gaan opleveren. Er zitten, ook op onze redactie, veel journalisten die in de dagelijkse nieuwsstroom onderwerpen zien waar ze graag een paar maanden hun tanden in zouden zetten. Soms is die ruimte er, maar heel vaak niet.

Het mooie van een krant is dat je het resultaat van journalistiek onderzoek niet hoeft samen te ballen in één spetterende productie. De krant verschijnt iedere dag. Je kunt een verhaal uitrollen. Een goede ouderwetse verslaggever weet hoe hij morgen verder zal gaan met het nieuws dat hij vandaag brengt.

Daar moet hij op de redactie dan wel de ruimte voor krijgen. En daar ligt een venijniger probleem dan het gebrek aan geld voor goede onderzoeksjournalistiek: redacties worden een onderwerp snel moe. De onderzoeksjournalist krijgt te horen dat hij komt met het zoveelste verhaal over zaak X. Daar hebben we de krant al een keer mee geopend, dat gaan we niet nog eens doen.

Je kunt een journalist bewonderen om wat hij uit zijn bronnen heeft weten te krijgen. Maar vaak heeft het evenveel moeite gekost om wat hij uit zijn bronnen haalde de krant in te krijgen.