internet / Online nieuws legt het af tegen dood hout

Wie had dat nou gedacht, dat anno 2008 een internetsite het zou afleggen tegen een krant. Het razendsnelle, moderne medium ingehaald door ouderwets inkt op dood hout. En toch is dat wat er net is gebeurd: het succesvolle online magazine Planet Internet is door eigenaar KPN gesloten.

KPN is namelijk ook al betrokken bij de – vooralsnog iets minder succesvolle – gratis krant DAG en daar heeft het telecombedrijf even de handen aan vol. De medewerkers zijn weggestuurd, contracten van freelancers zijn niet verlengd. De website Planet.nl blijft wel bestaan, maar bestaat voortaan slechts uit nieuwsberichtjes van persbureaus, die geplaatst worden door redacteuren van DAG.

Planet was de eerste, echte Nederlandse nieuwssite. In 1995 werd het magazine door KPN in het leven geroepen en jarenlang was het de grootste internetredactie van Nederland. Het nieuws werd gevolgd, maar er werden ook eigen ontdekkingen gedaan. Er was een redactiestatuut en Planet was als eerste en enige internetredactie aangesloten bij de Raad voor de Journalistiek. Planet heeft het ruim twaalf jaar uitgehouden en dat is voor internetbegrippen een indrukwekkend tijdperk.

Planet komt opvallend stilletjes aan zijn einde. Hier en daar staan wat berichtjes. Planet verdient het om met veel meer kabaal ten onder te gaan. Misschien had Planet ook niet meer de allure die het in de begindagen had. Toen was het tenslotte bijna de enige online nieuwsbron, terwijl tegenwoordig weblogs het nieuws verzamelen op elk denkbaar niche-onderwerp. Het is ook zo stil van de kant van de NVJ. De journalistenvakbond heeft een sectie internet, maar die afdeling geeft nergens blijk van een diepe verontwaardiging over het feit dat de oudste Nederlandse titel op internet om zeep wordt geholpen. Terwijl hier toch in één klap zo’n 5 procent van de werkgelegenheid voor internetjournalisten verdwijnt. Blijkbaar worden online media nog steeds niet even serieus genomen als print- of uitzendmedia.

Het einde van Planet naderde al een tijdje. De verhouding tussen de redactie en de bazen bij KPN was steeds problematisch. Kritische stukken over het moederbedrijf werden niet op prijs gesteld. Verschillende hoofdredacteuren legden hun werk neer omdat ze niet overweg konden met de kruideniersmentaliteit waarmee KPN naar de redactie keek. Pieter van Twisk bijvoorbeeld, die in het vakblad De Journalist opmerkte: ’De journalistieke waarde en de financiële winst van Planet zijn totaal ondergeschikt. Er wordt uitsluitend met marketingogen gekeken’. Winst maken is wel belangrijk, maar een journalistiek product is niet iets wat je uit de handel neemt als de winstmarge erop niet hoog genoeg is – het rendement van een krant ligt namelijk op een ander vlak.

Wat extra flauw is van KPN, is dat het de redactionele kant van Planet niet gewoon door laat gaan. ’When you love somebody, set them free’, zong Sting. Als je iets of iemand liefhebt, laat het dan los. Laat het vrij zodat het gelukkig kan worden. Volgens Van Twisk maakte Planet winst. Het had misschien ook zelfstandig verder kunnen gaan. Maar medewerker van het eerste uur Peter Olsthoorn schreef het al in het laatste Planet-artikel, op de laatste dag van het afgelopen jaar: er is weinig liefde bij KPN voor Planet. Dus het bedrijf houdt vast aan de site, plaatst er kopij van de DAG-redactie op en hoopt misschien nog wat lol te hebben van de merknaam en de advertentie-inkomsten.

Als KPN net zoveel liefde heeft voor DAG als het had voor Planet, dan zou ik me als ambitieuze nieuwe krant toch een beetje zorgen maken.