Vijftiger is niet te oud om te leren

Te oud om te leren? Het gaat steeds minder op. De Nederlander blijkt inmiddels rond zijn vijftigste het meest productief.

Het scholen van oudere werknemers heeft wel degelijk zin, concluderen de wetenschappers Ton Wilthagen en Sonja Bekker, verbonden aan de Universiteit van Tilburg.

Onderzoek toont aan dat de leeftijdsgrens, waarop mensen nog makkelijk dingen aanleren, opschuift. De piekleeftijd waarop werkenden het meest productief zijn en zich dus nieuwe zaken eigen kunnen maken, ligt nu rond 50 jaar. Vorige generaties bereikten nog de top tussen het 40ste en 45ste levensjaar. Het gaat om een gemiddelde, zo zijn hoogleraren typische laatbloeiers die op hogere leeftijd zeer productief zijn. „Het is ook een kwestie van onderhoud en blijven doen”, meent Wilthagen, die het vergrijzende Europa adviseert hoe de arbeidsmarkten gezond te houden, zodat het kan concurreren met landen als China, India en de VS.

Scholing van werkenden en werklozen is volgens de wetenschapper cruciaal in de snel veranderende wereldeconomie. De voorstellen van de commissie-Bakker aan het Nederlandse kabinet gaan in zijn ogen op dat punt niet ver genoeg. Hij pleit voor een publiek scholingssysteem zoals in Denemarken. „Denen zijn niet afhankelijk van werkgevers die in hen willen investeren of van de beschikbaarheid van scholingsfondsen binnen hun sector.”

Het baart zorgen dat de trend tegengesteld is; steeds minder werkenden en werklozen in Nederland volgen een opleiding of cursus. „Juist degenen die het het hardst nodig hebben, krijgen die niet”, signaleert Bekker.

De behoefte is er wel degelijk. Veel werknemers erkennen dat ze moeten bijblijven. „In de zorg is de honger naar kennis is enorm, maar zijn de mogelijkheden nog beperkt”, zegt Anja Cremers van beroepsorganisatie Nu ’91.

Uit onderzoek van de werkgeversorganisatie MKB Nederland blijkt dat 43 procent van de werknemers zin heeft in scholing. Juist in de ’vruchtbare’ leeftijdsfase tussen 46 en 55 jaar is die behoefte relatief het geringst. Rob Slagmolen van MKB Nederland: „Het is niet dat werknemers niet ambitieus zijn, maar in veel sectoren denken ze dat scholing voor hen persoonlijk niet noodzakelijk is. Dat, als zij een cursus volgen, het lijkt alsof ze hun werk niet meer goed uitvoeren.”

Scholing komt hoog op de agenda van het komende najaarsoverleg met werkgevers en het kabinet, zegt FNV-voorzitter Agnes Jongerius stellig. Ze is vooral benieuwd welke scholingsfaciliteiten voor werknemers en werklozen steun van het kabinet krijgen. De overheid heeft scholing eigenlijk ontmoedigd, bekritiseert Wilthagen. „Van de aftrekmogelijkheden is steeds een stukje afgesneden.”