Een cholesterolpil voor iedereen?

Bestrijders van de ’cholesterol-maffia’ staan hun messen alweer te slijpen. Onderzoekers hebben namelijk gesuggereerd dat het ook voor veel mensen zónder verhoogd cholesterol verstandig kan zijn om een cholesterolverlager te slikken.

Dat zou een verder oprukken van de preventieve medicalisering betekenen. Oftewel: ’kassa’ voor de industrie.

Het mooie aan cholesterolverlagers, ook wel ’statines’ genoemd, is dat ze twee dingen doen. Enerzijds verlagen ze het cholesterol, wat de kans op hartinfarcten en beroertes drastisch vermindert. Anderzijds verlagen ze de concentratie van het ontstekingseiwit CRP in het bloed. Deze daling werkt in theorie net zo beschermend als die van cholesterol, maar concreet was het nog niet aangetoond.

Daarom hebben onderzoekers uit diverse landen bijna twee jaar lang een proef gedaan bij 18.000 oudere mensen met een hoog CRP en een laag cholesterol. Het zag er veelbelovend uit, meldden ze vorige week in het New England Journal of Medicine: hun statine, Crestor, verlaagde de kans op een infarct of beroerte met 45 procent, bij zowel mannen als vrouwen.

Moet iedereen met een hoog CRP nu aan de pil? „Nee, dat zou een verkeerde interpretatie van de resultaten zijn”, reageert Yvo Smulders, hoogleraar interne geneeskunde aan de Vrije Universiteit. Op een congres in New Orleans, waar de studie is gepresenteerd, toonden de meeste collega’s zich net zo terughoudend.

Een eerste reden voor de voorzichtigheid, schetst Smulders, is dat er aan de studie alleen mensen met een hoog CRP meededen. „Als je wilt weten hoe zinnig het is om hen te behandelen, moet je ook een controlegroep bekijken van mensen met een laag CRP. Het werk is dus nog niet klaar.”

Daar komt bij dat de risicodaling van 45 procent relatief was. In absolute zin schoot het veel minder op: van de mensen die een placebo slikten, kreeg 1,8 procent een hartinfarct; bij de mensen met een statine was dat 0,9 procent. Het basisrisico was dus laag. Daardoor zouden 120 mensen bijna twee jaar lang een pil moeten slikken om één hartinfarct te voorkomen, schrijft een commentator in het vakblad. En wie is daartoe bereid?

Verder is het geteste Crestor vrij duur (500 euro per jaar), want het patent zit er nog op. Dat maakt de zaak niet aantrekkelijker. Bovendien signaleren de onderzoekers een medisch bezwaar: Crestor lijkt de kans op suikerziekte licht te verhogen. Daar moet je rekening mee houden, vindt Smulders, want het heeft geen zin om de ene kwaal te verruilen voor de andere. En dan nog een laatste pijnpunt: het onderzoek is gesponsord door AstraZeneca, de fabrikant van Crestor. In zo’n geval moet je natuurlijk extra op je hoede zijn.

In Nederland speelt het eiwit CRP geen rol bij de afweging of iemand aan de statines moet. Smulders vindt dat prima, al sluit hij niet uit dat we in de toekomst, als er meer bekend is, bepaalde risicogroepen kunnen aanwijzen waarbij het wél zin heeft om een hoog CRP te behandelen.

Voor iedereen die bezorgd is over medicalisering zegt de deskundige het nog eens heel duidelijk: „We schrijven in Nederland pas statines voor als iemand meer dan 10 procent kans heeft om binnen tien jaar aan hart- en vaatziekten te sterven. Iemand met een laag cholesterol komt daar meestal niet eens in de buurt.”