Het milde vonnis oogst veel kritiek

De gewelddadige dood van een man in het Zeeuwse Zaamslag werd bestraft met twee jaar cel. Veel te weinig, vinden velen.

Sylvain Ephimenco besteedde in zijn column tweemaal aandacht aan de zaak. Hij uitte zijn verbazing over de milde eis (vijf jaar) en het nog mildere vonnis (twee jaar). En hij kreeg ruime steun van lezers. Willem Breedveld toonde in zijn column deze week begrip voor de afwegingen van de rechtbank. En kreeg van lezers de wind van voren.

Tijdens koninginnenacht trok een groep jongeren drinkend en vernielend door Zaamslag. Tot ergernis van postbode Peter Herwegh, die de jongens maande daarmee op te houden. De jongens vielen hem daarop aan. Een van hen, een zestienjarige, sloeg Herwegh met een hamer op het hoofd. De postbode overleed in het ziekenhuis aan de verwondingen.

De afschuw en verontwaardiging over dit misdrijf waren groot. Nog groter was de verbazing over het vonnis. De rechter oordeelde dat er geen sprake was van moord maar van doodslag. Hij legde de dader een gevangenisstraf op van twee jaar. Dat is weinig, maar het is de maximale straf die er in het jeugdrecht op staat.

De vraag is of deze zestienjarige dader moest worden berecht als jeugdige of als volwassene. De openbaar aanklager vond dat het volwassenenrecht op hem van toepassing moest zijn. De rechter hield vast aan het jeugdrecht.

In zijn vonnis geeft de rechter goede argumenten voor die keuze. De dader gedroeg zich niet als een volwassene; hij verloor zich, onder invloed van alcohol, in de hectiek van het moment. Hij vertoonde gedrag dat past bij zijn leeftijd.

Ik weet dat het hier gaat om juridische argumentatie, maar als je zo’n zin in het vonnis leest bekruipt je toch een wrang gevoel. Je ziet dat gevoel ook terug in de reacties van lezers: juridisch is er misschien geen speld tussen te krijgen, maar een jeugdige leeftijd mag geen verzachtende omstandigheid zijn voor doodslag. We wíllen het niet normaal vinden dat jongeren die drinkend en molesterend door de straten trekken, wegkomen met een lichte straf.

Peter Herwegh deed wat de meesten van ons, inclusief ikzelf, niet durven: een groep dronken, vernielzuchtige jongeren tot de orde roepen. Dat moest hij met de dood bekopen. Moeten wij, omstanders, dan maar helemaal niets doen en alles aan de politie overlaten?, roepen sommige lezers in hun reacties.

Het is een vreselijke constatering, maar daar lijkt het wel op. En wat erger is: de constatering is niet nieuw; we zijn al gewend geraakt aan het idee. Als je jong tuig aanspreekt op misdragingen, kan je dat duur komen te staan. Het geval Herwegh is niet uniek. Er zijn veel gevallen geweest van mensen die klappen kregen of zelfs werden doodgeslagen, omdat ze het in hun hoofd haalden op te treden tegen agressieve jongeren. En hoe meer van die gevallen er komen, hoe groter de angst wordt je mond open te doen.

Maar dat heeft niet zozeer te maken met de strafmaat. Het lijkt me sterk dat jongeren die dronken in een ruzie belanden, daarbij stilstaan alvorens een klap uit te delen. Het voorkomen van dit soort misdrijven is een opdracht voor de samenleving. Strenger vonnissen zal het probleem niet oplossen.

Maar het zou wel helpen, is het breed gedeelde gevoel onder lezers. En het zou uitdrukking geven aan de enorme deuk die het rechtsgevoel oploopt door dit soort blinde gewelddaden.