Hirsch Ballin: Bronbescherming voor journalist én weblogger

Journalisten krijgen een wettelijk recht om hun bronnen geheim te houden. Dat blijkt uit een wetsvoorstel dat minister Hirsch Ballin (justitie) gisteren naar buiten bracht. Journalisten strijden al jaren voor wettelijke erkenning van hun beroepsgeheim.

Om misstanden in de samenleving boven water te krijgen, werken ze soms met anonieme bronnen. Ze moeten informanten die anonimiteit dan wel kunnen garanderen, zelfs als justitie wil dat de journalist zegt wie zijn bron is.

Het beroepsgeheim van journalisten was al in de rechtspraak erkend, maar stond nog niet in de wet. Het is vaker geprobeerd om een wet te schrijven die het zwijgrecht van de pers regelt. Steeds zonder succes. Het grote struikelblok bleek de vraag wie zich ’journalist’ mogen noemen. Journalist is immers een vrij beroep. Andere beroepen met een beroepsgeheim (zoals arts of advocaat) zijn helder omschreven: je bent alleen arts of advocaat als je staat ingeschreven in een register. Voor de pers bestaat zo’n register niet.

Hirsch Ballin kiest in zijn nieuwe wetsvoorstel voor een ruime omschrijving van het begrip ’journalist’. Het is iemand die ’informatie verzamelt met het oog op berichtgeving’ of ’in het kader van berichtgeving deelneemt aan het publieke debat’. Dat betekent dat ook bloggers en freelance journalisten een beroep kunnen doen op bronbescherming. In de toelichting op de wet staat dat het zwijgrecht vooral bedoeld is voor serieuze, zorgvuldige journalistiek.

Het recht op bronbescherming is nooit absoluut. Soms moet het wijken. Als een journalist, door zijn bron te openbaren, een zwaar misdrijf kan voorkomen, mag hij niet zwijgen. Hetzelfde geldt als de staatsveiligheid in gevaar is.

Journalistenvereniging NVJ is voorzichtig positief. Algemeen secretaris Thomas Bruning ziet het als ’een eerste stap’. Hij noemt het ’een gemiste kans’ dat het afluisteren van journalisten niet expliciet in het wetsvoorstel wordt verboden, omdat dat ook schending van het beroepsgeheim kan opleveren. De uitzonderingsgrond staatsveiligheid vindt Bruning te ruim.