Groenland niet bang voor klimaat

Groenland stemt morgen over een lossere relatie met Denemarken. Tot voor kort leek zelfstandigheid economisch onmogelijk, maar de klimaatverandering schiet de Groenlanders te hulp.

Voor wie een indruk wil krijgen van de klimaatverandering, is Ilulissat de perfecte plaats. Het plaatsje in Groenland ligt aan de monding van het snelst smeltende ijsfjord ter wereld. Dagelijks worden er miljoenen tonnen landijs, soms in brokken van 40 verdiepingen hoog, de zee in geschoven. De snelheid waarmee dat gebeurt, is de laatste jaren verhoogd van 1 naar 2 meter per uur, een fenomeen dat steeds meer bezoekers aantrekt.

Aleqa Hammond, vooraanstaand politica in Groenland en zelf jagersdochter, heeft zojuist een groepje buitenlandse politici begroet op het vliegveld, vanmiddag houdt ze een speech voor een wetenschappelijke conferentie– de geprinte tekst steekt uit een met zeehondenbont beklede tas. Zij heeft de veranderingen van dichtbij meegemaakt.

Hammond kijkt over haar schouder in de richting van het fjord. „Onze jagers in het noorden merkten al meer dan twintig jaar geleden dat er iets aan de hand was. Ze zagen dat de zalm op een ander moment kwam of helemaal niet meer, en dat de walvissen, zeehonden en ijsberen op plekken opdoken waar ze nog nooit waren gezien.”

„De onvoorspelbaarheid maakte het moeilijk om te jagen. Ook het ijs veranderde – er brak meer van de gletsjers af dan normaal, de zee vroor korter dicht. We konden soms nog maar drie in plaats van zes maanden met de sledehonden op het ijs, en het stormde als nooit tevoren. De Inuits ondervonden de gevolgen van de stijging van de temperatuur al voordat de rest wereld er over ging praten. Inmiddels heeft het een naam: klimaatverandering.”

Maar die klimaatverandering, inmiddels een wereldwijd fenomeen dat veel mensen de stuipen op het lijf jaagt, biedt juist Groenland mogelijkheden. Morgen stemmen de inwoners in een referendum over een lossere band met moederland Denemarken, een eerste stap naar definitieve onafhankelijkheid. Het geld om dat te kunnen betalen, komt mogelijk vrij door het veranderende klimaat.

De peilingen duiden op een overwinning van voorstanders. Tegenstanders wijzen erop dat de delfstof-inkomsten, waarmee de onafhankelijkheid gefinancierd moet worden, allerminst gegarandeerd zijn. Hammond is echter optimistisch. „Onder het smeltende ijs komen bergen met goud tevoorschijn, soms letterlijk. We gaan een zink-, molybdeen- en diamantmijn openen. Hier voor de kust zijn acht kleine olievelden in zee gepland, elk met miljarden tonnen olie.”

Zou Hammond, als het zou kunnen, de opwarming tegenhouden? Ze lacht vriendelijk. „Nee, zeker niet. Maar dat wil niet zeggen dat Groenland geen groen land wil blijven. We gebruiken het toenemende smeltwater voor waterkrachtcentrales en gaan onze eigen aardappels verbouwen.”

„Er worden op de hele wereld discussies gevoerd en besluiten genomen over de arctische politiek. Elk land vraagt zich af: wat kan die regio voor ons betekenen? Wat kan het ons geven? We zijn noodgedwongen een volwassen land geworden, en daar hoort bij dat we onze eigen stem in de wereldpolitiek laten horen. Ik ben er zeker van dat het referendum een groot ’ja’ zal worden.”