Meer zieken door opwarming aarde

De opwarming van de aarde tast de gezondheid van Nederlanders aan. Experts verwachten per jaar een paar honderd extra doden. Ziekmakende insecten rukken nu al op door de verandering van het klimaat.

Als gevolg van de wereldwijde klimaatverandering worden de zomers in Nederland warmer. Dit betekent meer hittegolven en die vormen een risico voor ouderen. De sterfte in de zomer zal daardoor met enkele honderden per jaar toenemen. Dit voorspellen deskundigen in een rapport over milieuveranderingen en volksgezondheid dat gisteren is verschenen.

Daar staat tegenover dat er in de winter juist minder mensen zullen sterven, schrijven de experts van onder meer het Erasmus Medisch Centrum, de Universiteit Maastricht en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Netto ligt de sterfte in 2050 daardoor een half tot één procent lager dan nu.

„Dan kun je natuurlijk zeggen: Waar maken we ons druk om?”, licht onderzoekster Maud Huynen van de Universiteit Maastricht toe. „Maar het blijft een probleem dat de sterfte in de zomer toeneemt. Daar moeten we ons beter op voorbereiden dan we nu doen.”

Nederland kent al het nationale hitteplan. Daarin staat onder meer hoe zorginstellingen hun patiënten tegen de hitte kunnen beschermen. Maar volgens Huynen is er meer nodig. „Je kunt bijvoorbeeld extra parken in de steden aanleggen; dankzij groen wordt het minder heet. En je kunt huizen bouwen met dikkere muren, net als rond de Middellandse Zee.”

De verwachte warmte zal niet alleen gepaard gaan met sterfte, maar ook met ziekte. Zo zal voedsel sneller bedorven raken, wat vergiftigingen in de hand werkt. Zwemmers lopen extra risico doordat zwemwater vroeger in het seizoen met blauwalg wordt besmet. Verder zijn er meer en heftiger allergieën te voorzien. Dat komt deels doordat bomen en planten langer en uitbundiger gaan bloeien, en deels doordat de huismijt flink profiteert van de toenemende vochtigheid in huizen.

Ten slotte groeien ook de populaties insecten die ziekten overbrengen, zoals teken en muggen. Dat betekent: meer gevallen van de ziekte van Lyme, en waarschijnlijk ook meer tropische kwalen als malaria en knokkelkoorts (zie hiernaast).

„Het is heel moeilijk om de toename van ziekte en sterfte in concrete getallen weer te geven”, beaamt onderzoekster Huynen. Het hangt ook af van de vraag in hoeverre we de schade met beschermende maatregelen kunnen beperken. „De onzekerheden zijn zo groot dat we eigenlijk alleen tendensen kunnen schetsen. Een van onze kernboodschappen is dan ook dat er nader onderzoek nodig is.”

Huynen hoopt dat burgers en de overheid het signaal oppikken en alerter worden. „Belangrijk is ook dat de armste landen het hardst door de opwarming worden getroffen, terwijl het Westen er grotendeels verantwoordelijk voor is. Het zou goed zijn als daar rekening mee wordt gehouden in de opvolger van het klimaatverdrag van Kyoto.”