China en VS werken aan einde van anoniem surfen

De telecomorganisatie van de VN werkt aan richtlijnen die terrorisme op het web moeten bestrijden. De vrijheid van meningsuiting komt erdoor onder druk te staan.

China stelt voor om wereldwijd een verbod op anoniem websurfen in te voeren. De Verenigde Staten stemmen daarmee van harte in en Zuid-Korea werkt de details al uit.

Dat is wat er deze week in Genève gaande is. Bij de telecomorganisatie van de Verenigde Naties, de International Telecommunication Union (ITU), worden richtlijnen uitgewerkt waardoor altijd te achterhalen zal zijn van welk internetadres webverkeer afkomstig is. Anoniem gebruik maken van het web is dan niet meer mogelijk. Onder meer de Amerikaanse geheime dienst NSA helpt bij het opstellen van de richtlijnen.

Het internet is nu nog een domein van vrijheid, althans in de meeste landen. Iedereen kan wat roepen of rondsturen zonder dat zijn identiteit altijd is te achterhalen. Wie wil, kan het doen voorkomen alsof hij vanaf het internetadres (IP-adres) van een ander surft. Speciale sites maken het mogelijk via hun IP-adres te surfen zodat het eigen adres geheim blijft.

Kwaadwillenden kunnen echter ook pc’s van onschuldigen kapen en dan schade aanrichten op weer andere computersystemen. Zo kunnen zogeheten ddos-aanvallen worden uitgevoerd waarbij duizenden gekaapte pc’s tegelijk contact maken met bijvoorbeeld een overheidsite, die daardoor onbereikbaar wordt.

Volgens een zegsman van de ITU in Genève is het bestrijden van dat soort misbruik een van de redenen voor het ontwikkelen van technieken om de bron van webverkeer altijd traceerbaar te maken. Ook is het van belang om ongewenst internetverkeer, zoals sms-spam naar internetmobieltjes, aan te kunnen pakken. En bij bellen via internet wil je net als bij het ouderwetse bellen nummerherkenning kunnen bieden. Dan moet wel het echte nummer van de beller in beeld komen en niet een gefingeerd nummer.

Bovendien, zo stelt de VN-telecom-organisatie, is traceerbaarheid in feite niets bijzonders. Zo is al in de begintijd van de telefonie besloten dat van een gesprek altijd bekend moet zijn van welk adres dat afkomstig is.

Bij internet ligt dat anders. Dat is ontstaan als een intern computernetwerk van het Amerikaanse leger en de gebruikers hielden zelf wel bij welke computers datapakketjes uitwisselden. Die informatie hoefde niet aan elk datapakketje zelf te worden toegevoegd. Dat zou ook een extra belasting van het toen nog niet zo snelle netwerk hebben gevormd.

Het web is nu veel sneller en wordt door jan en alleman, ook dissidenten en terroristen, gebruikt. Dus werkt in Genève een commissie, onder leiding van de Chinees Tian Huirong, de Amerikaan Richard Blackney (van de NSA) en de Zuid-Koreaan Youm Heung-youl, deze week aan regels waardoor van elk datapakketje kan worden achterhaald wie het heeft verzonden. De commissie, die in principe achter gesloten deuren werkt, houdt zich officieel bezig met ’Veiligheid, Talen en Software’, maar een zegsman bevestigt dat ’traceerbaarheid’ ook op de agenda staat.

In de VS komen voorvechters van privacy en vrijheid al in het geweer tegen de plannen om alles traceerbaar te maken. Zo claimen ze dat de ideeën van de commissie in strijd zijn met de vrijheid van meningsuiting. Die bepaalt dat elke Amerikaan een (papieren) pamflet moet kunnen verspreiden zonder dat dit meteen tot de verspreider herleidbaar moet zijn. Dat moet in hun ogen ook gelden voor de elektronische variant. Om een voorbeeld dicht bij huis te geven: als op elk exemplaar van de illegale Trouw in de Tweede Wereldoorlog onuitwisbaar het adres van de drukkerij zou hebben gestaan, had u dit nu niet kunnen lezen.

Bij de ITU benadrukt de zegsman dat er nog niets is besloten. Als de commissieleden er deze week niet uitkomen, wordt het besluit doorgeschoven naar de volgende vergadering, in februari volgend jaar. En hoe dan ook zal de richtlijn moeten voldoen aan de nationale wetgeving van het land dat haar wil invoeren.