Hans Daudt

’Daudt speelt geen uitwedstrijden meer’, was de kop van het pamflet waarmee hoogleraar politicologie Hans Daudt in 1970 een wilde staking begon op de politieke en sociale faculteit van de Universiteit van Amsterdam.

De zoon van een politieman was zelf een product van deze faculteit, die in 1948 was opgericht om tot waardevrije wetenschap te komen, anders dan de slaafsheid waarmee de intelligentsia de Duitse bezetter zijn gang hadden laten gaan. Hij deed er de gloednieuwe studie politicologie – die eigenlijk nog moest worden uitgevonden – en was tegelijkertijd journalist bij Het Vrije Volk.

in 1961 promoveerde hij op de zwevende kiezer, een nieuw fenomeen in het verzuilde Nederland. Toen hij hoogleraar werd, woedde er al een taaie richtingenstrijd die in 1969 ontplofte. Hoewel Daudt sociaal-democraat was, paste hij ervoor zich uitputtend te verantwoorden tegenover zijn steeds langhariger wordende studenten.

Zijn houding werkte als een rode lap op een stier bij de groep studenten die van de faculteit een marxistisch en anti-autoritair instituut wilde maken. De staf van de universiteit en linkse politici keken werkeloos toe hoe de studenten de boel op zijn kop zetten, tot Daudt zijn staking afkondigde.

Hij kreeg bij de rechter gelijk dat noch de universiteit, noch de staatssecretaris van onderwijs hem kon bevelen weer aan het werk te gaan. Maar een ander verhit debat – over een indeling in vakgroepen – verloor hij, wat leidde tot zijn ’verbanning’ naar een bureau aan de Herengracht. Met weinig staf en een paar studenten, die hij ouderwets hard aanpakte, werkte hij daar onder meer de fel bediscussieerde theorie uit dat christen-democraten alleen in uiterste nood, als ze bij rechts niet voldoende steun vinden of bij echt grote kwesties, willen regeren met de PvdA.

Daudt roerde zich ook in de actualiteit, bijvoorbeeld toen hij zich succesvol keerde tegen de ’stadsprovincie’. Een poging om de Amsterdamse stadsdeelraden de nek om te draaien liep op niets uit. Ruim tien jaar was hij voorzitter van de stichting Het Parool. Toen hij zich eens voor een afspraak bij de krant meldde en de beveiliging hem vroeg zich te identificeren, verliet hij woedend het pand.

Daudt was in 2001 opgetogen over de opkomst van Leefbaar Nederland. „Nederland is geen democratie meer”, zei hij. „Politici ontberen prikkels om zich te manifesteren, ze verschuilen zich achter collectieve verantwoordelijkheid.” Pim Fortuyn zou daar verandering in brengen.

In 1995 excuseerde een ex-student, Theo van Gogh, zich alsnog bij Daudt voor de rel van 35 jaar eerder: „Het is een schande wat u is aangedaan”.

Daudt stierf zaterdag, 83 jaar oud.