Verkiezingen waterschap voor dummies

Deze week valt hij op de mat: het stemformulier voor de waterschapsverkiezingen. Goede kans dat u niet weet wat u ermee aanmoet. Trouw gidst u door de wondere wereld van dijkgraven, heemraden, en hoofdingelanden.

- Ik heb geen flauw idee wat een waterschap is of doet. Moet ik me nu schuldig voelen?

Nee hoor. U bent bepaald niet de enige. De opkomst bij zulke verkiezingen is altijd erg laag, vaak zelfs onder de twintig procent. Dat is precies de reden dat de waterschapsverkiezingen dit jaar allemaal tegelijkertijd gehouden worden, en er voor het eerst partijen meedoen: men hoopt dat het publiek zo eindelijk warm gaat lopen voor de waterschappen.

Ook de Duitse bezetter had er tijdens de Tweede Wereldoorlog trouwens een paar jaar voor nodig om erachter te komen dat er in Nederland naast het rijk, de provincie en de gemeente nog een vierde bestuurslaag bestaat: die van de waterschappen. Pas toen de Duitsers de Wieringermeer onder water wilden zetten, ontdekten ze dat ze daarvoor bij het waterschap moesten zijn.

- Dus een waterschap gaat over overstromingen?

Het voorkomen daarvan behoort tot één van de hoofdtaken van een waterschap: het zogeheten watersysteembeheer. Dat omvat bijvoorbeeld de zorg voor dijken, en voor het waterpeil. De andere hoofdtaak is het zuiveringsbeheer. Oftewel: zorgen dat de waterkwaliteit goed blijft.

- En waarom hebben we daar een apart bestuur voor nodig? Kan de provincie die taken niet gewoon overnemen?

Ja, dat kan prima, roepen veel tegenstanders van de waterschappen. Dat roepen ze al jaren, overigens, en het ziet er niet naar uit dat ze die discussies binnen afzienbare tijd gaan winnen.

Die tegenstanders stellen voor om de waterschappen om te vormen tot pure uitvoeringsorganisaties. De politieke ’laag’ die nu op de waterschappen zit, vinden ze onnodig en duur, omdat een waterschap uiteindelijk nauwelijks politieke beslissingen neemt. Die paar beslissingen die er wel genomen worden, hebben meer legitimiteit als ze door een provincie genomen worden.

Voorstanders van de waterschappen vinden de zorg voor het water in een land als Nederland zó belangrijk, dat we er een aparte overheid voor nodig hebben. Zeker in een tijd van zeespiegelstijging. Anders zou het waterbeheer moeten gaan concurreren met de budgetten voor, bijvoorbeeld, jeugdzorg, of de plantsoenendienst. Bovendien wijzen ze op de rijke historische traditie van de waterschappen.

Meer vragen en antwoorden, morgen in Trouw