Rechtse populisten winnen in Oostenrijk

Oostenrijk ging gisteren vervroegd naar de stembus nadat de 'grote coalitie’ van SPü en üVP uiteen viel. De kiezers deelden harde klappen uit.

Populistisch rechts heeft maximaal geprofiteerd van de onvrede over de ruzies binnen de Oostenrijkse regering. De Freiheitliche Partei üsterreichs (FPü) en haar afsplitsing Bündnis Zukunft üsterreich (BZü) behaalden gisteren bij parlementsverkiezingen gezamenlijk zo’n 29 procent van de stemmen. Dat is het beste resultaat dat de rechtse populisten in Oostenrijk behaalden sinds de Tweede Wereldoorlog.

Beide regeringspartijen, de sociaal-democratische SPü en de christen-democratische üVP, verloren flink ten opzichte van de vorige verkiezingen in 2006. De sociaal-democraten bleven ondanks een verlies van vijf procent de grootste partij met 30 procent van de stemmen. Een belangrijke reden daarvoor is vermoedelijk de populistische campagne van SPü-leider Werner Faymann (48), die onder meer een referendum bepleitte voor toekomstige Europese verdragen, en verlaging van de BTW.

De üVP verloor met acht procent nog zwaarder, en eindigde op 26 procent. De enige andere partij die de kiesdrempel haalde zijn de Groenen, die een licht verlies leden en op 10 procent eindigden.

De verkiezingen waren nodig omdat de ’grote coalitie’ van SPü en üVP onder leiding van bondskanselier Alfred Gusenbauer aan gekrakeel ten onder was gegaan. Directe aanleiding was het voorstel van Faymann voor het referendum over Europese verdragen, maar tussen de coalitiepartijen boterde het al langer niet. In de campagne stonden de hoge inflatie en voedselprijzen centraal, naast strengere regels voor immigranten.

Volstrekt onduidelijk is welke coalitie nu gevormd kan worden. Faymann wees eerder een coalitie van de sociaal-democraten met één van de rechtse populisten af. Maar het alternatief is opnieuw een coalitie met de üVP, wat nauwelijks nog legitimiteit zou hebben. Ook kan de SPü een minderheidsregering gaan vormen.

Leider Heinz-Christian Strache van de FPü, de partij die 18 procent van de stemmen haalde, zei gisteren zichzelf best als bondskanselier te zien. Eerder streefde hij het ministerschap van binnenlandse zaken na om een volledige stop op immigratie te kunnen zetten. Maar dat hij aan een coalitie deelneemt met de BZü (11 procent) van Jörg Haider lijkt onwaarschijnlijk. Haider verliet de FPü, die hij ooit groot maakte, in 2005. Die ruzie is nog niet bijgelegd.