Failliet

opinie Wat kun je niet allemaal doen met een zak met geld? Laten we dan zeggen 4 miljard euro bijvoorbeeld.

Als ik een sociaal-democratische minister van financiën was, zou ik hier wel raad mee weten. Het zorgstelsel verbeteren bijvoorbeeld. Of beter onderwijs voor onze kinderen. En wat te denken van de files oplossen door in het openbaar vervoer te investeren? Maar we zitten natuurlijk hier in Nederland, waar het wikken en wegen van iedere uit te geven euro een sacrale budgettaire daad is. Behalve wanneer de staat als brandweerman moet optreden om een klungelige bank en zijn aandeelhouders van de ondergang te redden.

Nu ben ik geen deskundige en dus bijna bereid om alles te geloven wat een minister van financiën beweert. Bijvoorbeeld dat de ondergang van de bank Fortis de eerste dominosteen zou kunnen zijn in een vallend systeem dat ons met z’n allen ongelukkiger en armer gaat maken. Bovendien ben ik ook gevoelig voor het linkse populisme van de minister als hij declameert: „De hele crisis betekent de definitieve teloorgang van een systeem dat is gebaseerd op hebzucht, onverantwoorde risico’s en perverse beloningen.” Maar de naïeve belastingbetaler in mij, zonder noemenswaardige kennis van zaken, laat het hier niet bij zitten.

Hij rebelleert en wordt opstandig. Want hij kan moeilijk verkroppen dat in zijn naam een fortuin op de markt wordt geleend om Fortis en zijn aandeelhouders te redden. Dat hierdoor de staatsschuld met vier miljard zal toenemen. Dat het risico van deze hachelijke investering niet goed is ingeschat. Dat hiermee hebzucht, perverse beloningen en mismanagement uit het verleden, toch worden beloond. Maar vooral dat het vertrekpunt van dit drama in de werkkamer van de minister van financiën moet worden gesitueerd. Als alles begint bij de overname van ABN Amro door Fortis vorig jaar, dan heeft Wouter Bos toch heel wat uit te leggen. Terwijl Balkenende brulde dat de VOC-mentaliteit in ere moest worden hersteld, liet hij samen met Bos het vlaggenschip van het Nederlandse bankwezen in onkundige Belgische handen vallen. Minister Bos had die operatie toen kunnen tegenhouden. Maar nee, er mocht geen verdenking ontstaan van nationalisme, protectionisme en ’misplaatst oranjegevoel’. Dit laatste is overigens een ander woord voor VOC-mentaliteit. Wouter Bos zag het gebeuren en keek ernaar. En Balkenende weigerde zelfs een delegatie van ABN Amro te ontvangen die om hulp kwam smeken.

De passiviteit van de Nederlandse regering toen vertaalt zich straks in een gat van 4 miljard euro op de staatsschuld. Voor minder geld worden elders in de wereld klungelige ministers heen gezonden. Ik ben misschien geen deskundige maar wil toch dolgraag een analyse wagen. Op de kapitaalmarkt van de Nederlandse opiniebeurzen zal het aandeel Balkenende-Bos in een vrije val tuimelen. En zoals iedereen weet: als het vertrouwen wordt weggeslagen dan ligt het failliet op de loer.