’Sovjet-wet’ tegen verraad van Rusland

De Russische regering verbreedt de definitie van ’verraad’ in de strafwet, onder meer door steun uit het buitenland strafbaar te stellen. Daardoor wordt het voor politieke tegenstanders en maatschappelijke organisaties nog gevaarlijker kritiek te uiten op het Kremlin.

In een wetsvoorstel dat voorligt in de Doema, het Russische parlement, staat volgens persbureau AFP dat verraad een ’daad is gericht tegen de veiligheid van de Russische federatie, inclusief haar grondwettelijke orde, haar soevereiniteit en haar territoriale en statelijke integriteit’. Verraad wordt gedefinieerd als ’criminele acties die tot doel hebben het ondermijnen van de externe veiligheid’ van Rusland. En daarmee bedoelt de wet ook – en dat is nieuw – „financiële of materiële steun, technische ondersteuning of consultaties met buitenlandse organisaties.”

De wet maakt het dus mogelijk opposanten aan te pakken omdat ze contacten hebben met het buitenland. Volgens critici doet dat denken aan de tijden van de Sovjet-Unie, toen dergelijke contacten burgers vrijwel altijd last bezorgden. De wetstekst is bovendien dermate ruim geformuleerd, dat aanklagers hem op iedere manier kunnen inzetten. Aangezien ook de rechterlijke macht in Rusland niet onafhankelijk is, betekent het dat burgers groot gevaar lopen voor verraad veroordeeld te lopen.

Het wetsvoorstel is een nieuw voorbeeld van de toenemende repressie in Rusland. Vanochtend arresteerde de politie in Moskou tientallen aanhangers van de beweging Ander Rusland van Gary Kasparov. Hij wilde de aandacht richten op de gevolgen van de economische crisis en protesteren tegen de plannen van het Kremlin om de ambtstermijn van de president te verlengen tot zes jaar. Volgens de oppositie willen premier Vladimir Poetin en diens bondgenoten zo langer de macht in handen houden.

De demonstratie was verboden, maar Kasparov had gezegd zich daar niets van aan te zullen trekken. Om de politie te ontlopen probeerde hij op andere locaties verder te betogen. Kasparov zelf werd voor zover bekend niet opgepakt, maar de tweede man van Ander Rusland, Edoeard Limonov, wel.

Kasparov richtte zaterdag met andere liberale opponenten van de regering een nieuwe oppositiebeweging op onder de naam Solidariteit, net zoals de vakbond die in de jaren tachtig de communistische dictatuur in Polen te lijf ging. Hij hoopt op een volksrevolutie zoals die ook in Oekraïne en Georgië heeft plaatsgevonden.

Analisten denken dat het Kremlin grotere onrust vreest nu de wereldwijde economische crisis hard toeslaat in Rusland. Dat zou mede de reden zijn voor de nieuwe ’verraad’-wet. Door de snelle daling van de grondstofprijzen lopen de staat en grote bedrijven veel inkomsten mis, wat tot ontslagen kan leiden. Bovendien ondermijnt de crisis het imago van premier Poetin als de man die Rusland er economisch weer bovenop heeft geholpen. Om die reden vergaven veel Russen hem tot nu toe de steeds verdere inperking van de burgerlijke en politieke vrijheden.