’Ik denk dat ik te graag wil’

Schaatsster Ireen Wüst had zich voorgenomen altijd onbevangen te blijven, altijd dat meisje van achttien. „Maar als je een keer hebt gewonnen, is het toch anders.”

Ireen Wüst, dit weekeinde actief op het NK allround, was nog niet zolang geleden de vrouw die het Nederlandse schaatsen van veel mooie momenten zou gaan voorzien. Als jong meisje won ze olympisch goud en straalde haar vrolijke lach en enthousiaste blijheid de huiskamers binnen. Ze was de jonge schaatsster die alles ’keigaaf’ vond en zich door niets en niemand leek tegen te laten houden. De Brabantse straalde in alles wat ze deed kracht uit. En plezier.

Dat meisje van achttien jaar bestaat niet meer. Ze had het zichzelf ingeprent – de geestdrift en de hartstocht uit het begin van haar loopbaan zouden altijd blijven. Als toonbeeld van het sterke merk Wüst. Maar vorig jaar veronachtzaamde ze een griep, waardoor ze overtraind raakte. Ze schaatste daardoor onder haar kunnen in de eerste maanden van het seizoen – net als dit jaar overigens.

Ze merkte dat het aan haar vrat. Ze was immers aan het winnen gewend geraakt: „Toen ik achttien was heb ik geroepen: Ik zal altijd onbevangen blijven. Maar dat kun je wel heel erg hard roepen, het verandert toch. Het is nu eenmaal zo dat als je een keer Europees, wereld- of olympisch kampioen bent geworden, het daarna gewoon anders is.”

Kun je dat uitleggen?

Na een lange stilte: „Moeilijk hoor. Het gaat niet om de verwachting van de buitenwereld, want daar schaats ik niet voor. Maar het is ook voor mezelf anders geworden. Als je nog nooit iets hebt gewonnen en als outsider meedoet aan bijvoorbeeld de Spelen, dan overkomt je het succes. Als ik nu aan de start sta, ben ik niet verbaasd dat het lukt, dat ik win. Ik kan mezelf nooit meer echt verbazen, omdat ik weet dat ik het kan.”

„Ik probeer wel onbevangen aan de start te staan, sta niet strak van de spanning ofzo. Maar het is gewoon altijd anders als je al een keer hebt gewonnen. En ik denk dat zoiets niet alleen voor mij geldt. Het heeft ook te maken met vorm. Als je echt in vorm bent, kun je ook meer onbevangen zijn. Nu ben ik de hele tijd bezig met: Ik wil zo graag. Ik denk dat ik te graag wil en dat ik het stukje onbevangenheid daardoor kwijt ben geraakt. Ik ben nu al blij met dingen die ik normaal heel gewoon zou vinden.”

Na de vroege successen leerde Wüst de laatste jaren ook de keerzijde daarvan kennen. Vorig seizoen kende ze een kwakkelende eerste seizoensstart, waarna ze alsnog Europees kampioene allround werd en tweede op het WK allround. Wüst: „Dat was helemaal geen slecht jaar hoor. Helemaal niet zelfs.”

Toch raakte ze enigszins in paniek. Ze was het niet gewend dat de benen het hoofd niet konden volgen. Ze zocht naar oorzaken en vond die in een schijnbaar eenvoudige verklaring: Ze is niet de vrouw van het voorseizoen. Een slow starter in jargon. Dit seizoen overkwam haar hetzelfde – opnieuw schaatste ze niet goed. De ervaringen van een jaar eerder hebben louterend gewerkt. Ze heeft zich er bij neergelegd dat ze niet een heel seizoen lang met de besten meekan – hoe graag ze dat ook zou willen.

Nu de belangrijkste weken van het jaar zijn aangebroken – het Nederlands kampioenschap allround is de aftrap van een uiterst drukke periode – is er het geloof dat ze de stijgende lijn te pakken heeft. „Na de wereldbekerwedstrijden van Berlijn hebben we op Tenerife rust genomen. Dat heeft me enorm goed gedaan. Toen ik na tien dagen weer op het ijs stapte, verbaasde ik iedereen. Ik was weer scherp, voelde me goed. Daarna hebben we in Collalbo hard getraind om een basis te leggen voor de rest van het seizoen. Ik heb er een goed gevoel over.”

En dus moet er weer gewonnen worden, want die druk legt Wüst zichzelf op. Ze wil aan zichzelf laten zien dat ze hard kan schaatsen. „Als ik aan de start sta wil ik altijd winnen. Dat zit nu eenmaal in me. Misschien soms wel te graag, zodat ik daar mentaal door blokkeer. Dat zou kunnen. Maar zeker weten doe ik dat niet. Mensen moeten niet denken dat het over is met me. Ik ben nog lang niet klaar met schaatsen. Ik ga nog heel wat mooie dingen laten zien.”