Vergeten groenten

In een paar jaar tijd zijn vergeten groenten ongekend populair geworden. Logisch, natuurlijk: rijen zielige groenten in hun propere bed, afgedankt, vergeten en de winter komt eraan. Wie zou daar niet door geroerd zijn? En anders wel door de namen: oerbiet, eeuwig moes, of Bloemendaalse gele kool. Dan heb ik het nog niet over de smaak.

Het verhaal van de vergeten groenten begint in Nederland met Jac Nijskens. Deze boerenzoon uit Rijkel, Midden-Limburg, neemt zes jaar geleden het gemengde bedrijf van zijn vader over en stort zich op de vergeten groenten? Bij zaadhandel Ton Vreeken in Dordrecht vindt hij de rassen die hij zoekt: haverwortel, Amsterdamse ballen, Victoriaanse savooiekool.

De groenten zijn zo populair geworden dat de eerste supermarkt ze nu in de schappen legt. Groenten van Nijskens of telers in de buurt zijn via Veiling Zon bij de C1000 terecht gekomen. De verwachting is dat andere ketens C1000, een van de leukere supers van ons land, op termijn zullen volgen.

Een goed idee: meer variatie in de groenten, die bovendien voor iedereen bereikbaar. Maar om wat voor soorten gaat het? Waarom zijn ze vergeten? En komen vergeten groenten alleen in culinair opzicht van pas?

„Jazeker”, zegt Noortje Bas. „Ze hebben cultuurhistorische waarde, en zijn belangrijk voor de diversiteit in de landbouw en voor de plantenveredeling.” Bas is curator van het Centrum van Genetische Bronnen van de Wageningen Universiteit. Dit centrum bewaart het zaad en genetisch materiaal van talloze planten- en dierenrassen. Bas kan het dus weten. Maar wat is het belang van die diversiteit?

„Sommige gekweekte rassen missen eigenschappen die later belangrijk blijken te zijn”, zegt Bas. „Dan is het belangrijk dat die eigenschappen gevonden kunnen worden in -voor dat doel- bewaarde oude rassen, maar ook in wilde verwanten.’

Als voorbeeld geeft ze de bremia-infectie in sla en de cladosporium-schimmel in tomaten. Door het inkruisen van wilde genen werden gekweekte rassen resistent. Zo kunnen vergeten groenten ook als genenleverancier werken. Goed te weten dat lekker eten de wereld beter helpt te blijven. Mooi dat iedere gewone Nederlander het gewas goed kan doen.

Maar welke groenten komen er nu bij de C1000 te liggen? En wanneer, en in welke vorm? Vragen te over. Dieuwertje ten Feld, hoofd communicatie van Schuitema, het moederbedrijf van de supermarkt, wil eerst iets uitleggen. De C1000 heeft al groenten in de schappen die bijna vergeten zijn, te weten: schorseneren, raapsteeltjes, in het seizoen verse doperwten. De smakelijke groenten die oma’s uit de jaren vijftig nog in de pan deden, maar nu door steeds minder mensen worden gegeten.

Ten Feld: „Daar komen nu soorten bij die écht vergeten zijn. In het seizoen hebben we truffelaardappels, gele wortels, herfstrapen, dat soort dingen.” Niet het hele jaar, dat is logisch: vergeten groenten blinken uit in seizoensgebondenheid. Half november is de eerste groente aan de beurt: de truffelaardappels, bijna zwarte exemplaren. Zacht van smaak, geurig en een sensatie om te zien.

C1000 laat zijn klanten niet onvoorbereid los op de vergeten groenten. Op de website verschijnen recepten, en in de winkels kaartjes met informatie en bereidingswijzen.

Wie meer recepten wil, kan ook terecht bij de kookboeken. Een onlangs bij uitgeverij Fontaine verschenen mooi exemplaar is ’Onvergetelijke groenten’, dat is gemaakt door Annette van Ruitenberg, Ruth de Ruwe en Han de Kroon. Het boek bevat prachtige foto’s en maakbare recepten, die door topkoks zijn bedacht. Per groente staat er een informatief stukje in, met geschiedenis en achtergronden.

Wie geen C1000 om de hoek heeft, geen nood. Op boerenmarkten en bij biologische winkels liggen vaak vele soorten vergeten groenten gewoon herinnerd te zijn.