’Ik wil het vertrouwen in het diploma waarborgen’

Enkel onvoldoendes voor je centraal examen en toch slagen? Die tijd is voorbij, nu staatssecretaris Van Bijsterveldt de eindexameneisen aanscherpt.

Met de kwaliteit van de eindexamens in het voortgezet onderwijs is niets mis, zegt staatssecretaris Marja van Bijsterveldt van onderwijs. Sterker, Nederland is gezegend met een ’mooie examensystematiek’. „Enerzijds hebben scholen eigen schoolonderzoeken, waarin specifieke zaken getoetst worden, anderzijds hebben ze het centraal examen, dat van buitenaf wordt opgelegd, waardoor het iets meer afstand heeft. De laatste decennia heeft dit systeem veel vertrouwen vergaard en het is belangrijk dat te behouden.”

Uw maatregelen zijn dus meer een preventieve aanpak dan een oplossing voor een probleem?

Van Bijsterveldt: „Niet helemaal. De afgelopen tijd hebben we in de Kamer gediscussieerd over het niveau van taal en rekenen. Daarin investeren we fors, dus dat moeten we aan het eind van de rit ook toetsen. Bovendien kun je nu je eindexamen halen met allemaal onvoldoendes voor het centraal examen, die je compenseert met voldoendes voor het schoolexamen. Dat kan door de verscherping niet meer.”

De tijd van calculeren en compenseren is dus voorbij?

„Ik ben nuchter zat, ook op deze nieuwe regels zal weer geanticipeerd worden. Leraren zullen tegen hun leerlingen zeggen ’hé, let je wel even op?’ en leerlingen zullen berekenen hoe ze nu die voldoende voor elkaar krijgen. Ik merk het bij mijn eigen kinderen; opeens komen de decimalen om de hoek kijken.”

Wat beoogt u dan met deze maatregelen?

„De slaag-zakregeling daagt leerlingen nu niet uit tot maximale presentaties. Die weeffout wil ik corrigeren. Verder wil ik de doorstroming naar het hoger onderwijs verbeteren en scholen ondersteunen bij de kwaliteitsverbetering. En ik wil het vertrouwen in het diploma van het voortgezet onderwijs voor langere termijn waarborgen. Onlangs heeft de Onderwijsinspectie onderzocht hoe de resultaten van het schoolexamen zich verhouden tot het centraal examen. Bij sommige scholen zitten grote verschillen. Als leerlingen op het centraal examen beter scoren dan op het schoolexamen is er geen probleem, maar andersom...”

Vindt u dat die scholen onterecht diploma’s afgeven?

„Gelukkig gaat het bij heel veel scholen goed, maar sommige zetten het imago van het stelsel onder druk. Een gemiddeld verschil van een half punt is redelijk, daarboven haalt het de betrouwbaarheid onderuit.”

Is het niet wat laat om pas bij het eindexamen minimaal twee voldoendes voor Nederlands, Engels en wiskunde te eisen?

„Dat bedoel ik met het anticiperend vermogen. Of je bij ieder overgangsrapport ook voldoendes moet eisen, is aan de school. Die moet zelf bekijken of het nodig is om extra te investeren in een leerling.”

Door uw maatregelen stijgt het zakpercentage op havo en vwo tot 12,6 procent. Neemt u dat voor lief?

„Tussen de 6,4 en de 12,6 procent, ja. Dat is een verdubbeling van wat we nu hebben, al is het hetzelfde als het zakpercentage in 1990. Door het anticiperend gedrag van leerlingen zal het ongetwijfeld dalen. Nu staat echter het niveau van onderwijs ter discussie. Dat zie je bij de Pabo, maar ook bij hoger onderwijsinstellingen die een toelatingstoets invoeren. Zoals de taaltoets van de Vrije Universiteit, die eenderde van de aspirant-studenten niet haalt. Is een wat hoger zakpercentage op het voortgezet onderwijs dan erg? Ik vind de kwaliteit belangrijker.”