Help de dagbladen: leer jongeren de krant lezen

In Vlaanderen steunt de overheid de pers door te zorgen dat jongeren op school kranten lezen. Een goed idee voor Nederland.

De hoofdredacteuren van 44 kranten hebben met hun brandbrief aan minister Plasterk in elk geval voor elkaar gekregen dat er een commissie komt die zich gaat buigen over innovatie van de pers. Zo’n commissie moet niet alleen kijken naar technologische vernieuwingen. Eén van de grootste problemen waar dagbladen immers mee te maken hebben is dat steeds minder jongeren naar betaalde kranten grijpen.

De verhouding tussen jongeren en nieuws is niet zonder problemen. Dat is op zich niet nieuw; jongeren zijn nooit de zwaarste ’nieuwsgebruikers’ geweest. Een oprechte interesse in wat er zich buiten je persoonlijk leven afspeelt, komt met de jaren. Maar in de afgelopen decennia is het percentage jongeren dat regelmatig het nieuws volgt meer dan gehalveerd. Wat opvalt: ze tonen sindsdien ook minder tekenen van geïnformeerd burgerschap.

Het is niet zo dat jongeren geen belangstelling meer hebben voor wat de pers te bieden heeft. Maar ze beginnen niet uit zichzelf met het lezen van kranten. Kranten lezen moet je leren. Jongeren met ouders die thuis de krant lazen, lezen in meerderheid nu ook zelf de krant. Des te zorgelijker dat er thuis steeds minder vaak een krantenabonnement is.

De krant leren lezen wordt dus nóg meer de verantwoordelijkheid van de school. Nu al gebruiken jongeren de krant in de klas in combinatie met lesopdrachten of klassikale discussies. Ze ervaren dan dat de krant informatie brengt die ook voor hun eigen situatie relevant is. De Vlaamse hoogleraar Karin Raeymaeckers toonde onlangs aan dat jongeren die op school met de krant hebben gewerkt, meer betrokken zijn bij maatschappelijke ontwikkelingen.

Ook onderzoek dat momenteel in Nederland loopt (mogelijk gemaakt door het Stimuleringsfonds voor de Pers en de Stichting Democratie en Media) toont aan dat de intensieve krantenlezers onder de jongeren aanmerkelijk vaker gaan stemmen bij verkiezingen. Zij geven vaker dan niet-lezers aan een goed doel, doen vaker vrijwilligerswerk en voelen zich sterker betrokken bij de sociale omgeving. Omgekeerd blijkt dat jongeren die zich maatschappelijk betrokken voelen, een veel positievere houding hebben tegenover nieuws; ze vinden het belangrijker zelf bij te dragen aan de nieuwsvoorziening, beschouwen zichzelf vaker als krantenlezer en willen ook betalen voor kwaliteitsmedia.

Als jongeren het nut van kranten lezen eenmaal hebben ervaren, willen ze er best moeite voor doen. Die mogelijkheid moet hen wel worden geboden. In Vlaanderen heeft men dit al erkend. In plaats van met perssubsidies wordt de positie van kranten er versterkt doordat scholen op grote schaal dagbladen krijgen aangeboden, in een pluriform palet.

In Nederland hebben de dagbladuitgevers deze verantwoordelijkheid tot nu toe zelf op zich genomen. Via de Stichting Krant in de Klas stellen zij dagbladen beschikbaar aan het onderwijs, zodat docenten hun leerlingen kennis kunnen laten maken met de verschillende titels.

Tijdens een debat over zelfregulering van de pers verzuchtte de hoofdredacteur van Vrij Nederland, Frits van Exter, onlangs: „Het huis staat in brand, en wij zitten hier te praten of de kopjes en schoteltjes wel in de goede kast staan”.

Om te voorkomen dat het huis helemaal afbrandt, zijn dus vooral de jongeren hard nodig. Zij willen best helpen blussen, als iemand alleen maar even de moeite doet om ze die brandslang aan te geven en uit te leggen hoe die werkt.

Nico Drok en Fifi Schwarz
docent Journalistiek Windesheim en directeur Stichting Krant in de Klas