Mondiale crisis mag geen schaamlap zijn voor falen klimaatbeleid

De economische malaise bood naast alle rampspoed een kans op fundamentele veranderingen, was de hoop. Zo zouden regeringen en ondernemingen er door aangezet worden om eindelijk onomwonden te kiezen voor duurzaam energieverbruik, zuinig en schoon.

Maar de recente schermutselingen in Europa over de uitstoot van broeikasgassen duiden nog bepaald niet op zo’n duurzame omslag. In plaats daarvan hebben de EU-plannen voor 20 procent schone energie en 20 procent minder CO2-uitstoot in 2020 de afgelopen dagen zware averij opgelopen. Dat voorspelt weinig goeds voor de mondiale klimaattop in het Poolse Poznan, die eind deze week tot een finale moet komen. Dit valt samen met een EU-top waar een besluit moet vallen over het Europese plan.

Het ziet ernaar uit dat de veronderstelde heilzame werking van de economische crisis in de EU vooralsnog uitblijft. De crisis wordt juist aangegrepen om klimaatplannen af te zwakken, op de lange baan te schuiven of anderszins te torpederen. De strengere normen voor auto’s zijn al drie jaar vooruitgeschoven naar 2015. En het Europese systeem van emissiehandel, waarover jaren gepraat is, lijkt sinds eind vorige week op sterven na dood.

Dit met dank aan de industrielobby en onder meer EU-lidstaten Duitsland en Italië. Zij stellen dat het voor Europese bedrijven funest zou zijn als ze in deze barre tijden moeten gaan betalen voor vervuilende uitstoot, anders dan concurrenten in China of de VS. Dat gaat in Europa heel veel banen kosten, stellen zij. En Oost-Europese landen hebben helemaal geen trek in een akkoord over de energiesector. Zo’n akkoord kan voor hen betekenen dat de stroomprijzen omhoog schieten, omdat zij sterk afhankelijk zijn van vervuilende kolencentrales.

Deze brede tegenlobby heeft voet aan de grond weten te krijgen: veel emissierechten gaan straks waarschijnlijk gratis over de toonbank. Daarmee verdwijnt een cruciale prikkel voor de ontwikkeling van nieuwe, schone technologie, terwijl een succesvol klimaatbeleid daar wel mee staat of valt.

Het voorspelt voor de mondiale onderhandelingen in Poznan weinig goeds dat Europa in eigen huis niet eens tot overeenstemming weet te komen over de klimaatplannen. Te vrezen valt dat de economische crisis hierbij weinig meer is dan een schaamlap, een excuus om voort te gaan op de oude voet. Duitsland kan doorgaan zijn industrie te beschermen, Polen kan zijn vervuilende centrales intact laten. Op deze manier geeft Europa als mondiale voorloper op klimaatgebied een zeer slecht voorbeeld.