’Nu zijn weblogs aan de beurt’

Trouw kijkt terug op 2008. Vandaag: de affaire rond cartoonist Gregorius Nekschot, die dit voorjaar werd opgepakt wegens zijn omstreden tekeningen over moslims.

„Als ik teken, vraag ik mij tegenwoordig af of het gelazer op kan leveren. Het gesodemieter van afgelopen jaar kan ik missen als kiespijn”, zegt de cartoonist die tekent onder het pseudoniem Gregorius Nekschot. Hij kijkt terug op het voor hem bewogen jaar dat in mei begon.

De 13de, een zonnige voorjaarsdag. Ineens werd er ’indringend en lang’ aangebeld. Voor de deur stonden tien gezagsdragers met een huiszoekingsbevel. „Ineens waren ze in mijn huis en had ik niets meer te zeggen”, herinnert hij zich. „Mijn computer werd in beslag genomen, de harde schijf werd gekopieerd en het hele huis trokken ze leeg, inclusief privézaken. Vreselijk onprettig.”

De tekenaar werd meegenomen voor verhoor en anderhalve dag in een cel opgesloten. Zijn tekeningen zouden discriminerend zijn en aanzetten tot haat. Tenminste, volgens het Meldpunt Discriminatie Internet, dat klachten had ontvangen van imam Abdul-Jabbar van de Ven, die in 2004 zelf in opspraak kwam toen hij op tv bij Andries Knevel Geert Wilders een dood door kanker toewenste. De controversiële imam kwam ermee weg, Nekschot niet.

Bizar, vindt de cartoonist. „Mensen met een ideologie of geloofsovertuiging hebben in Nederland meer privileges dan anderen. SGP’ers en moslims discrimineren vrouwen structureel. Dat is blijkbaar oké. Terwijl ik niet de spot mag drijven met een godsdienst of ideologie. De vrijheid van meningsuiting blijkt hier niet absoluut te zijn.”

De kwestie rond Nekschot leidde tot politieke consternatie. Behalve de oppositie toonden ook de PvdA en ChristenUnie zich verontwaardigd over het optreden van politie en justitie. De tekenaar, die aan cartoons maken nauwelijks meer toekomt vanwege ’al het juridische gedoe’ dat het gerechtelijk vooronderzoek meebrengt, vindt dat de strijd tegen het ’beschavingsoffensief van Balkenende’ volop moet worden aangegaan. „Ik vind het prima als mensen een ideaal hebben en je mag geloven wat je wilt. Maar deze mensen proberen vaak de werkelijkheid naar hun ideaalbeeld te modelleren. Daarbij persen ze anderen in een keurslijf. Fascisten, communisten en tegenwoordig ook de jongens en meisjes van de milieudwingelandij. Ik drijf graag de spot met pretentieuze lieden en hun groteske ambities.”

Nekschot denkt dat zijn arrestatie een politieke achtergrond heeft, een sentiment dat VVD-fractievoorzitter Mark Rutte met hem deelt. Nekschot: „In de negentiende eeuw is er een Duitse cartoonist opgepakt wegens majesteitsschennis en in de gevangenis gezet. Volgens mij wil de overheid nu met mijn zaak jurisprudentie zien te krijgen om meer lastpakken de mond te snoeren.”

Justitieminister Hirsch Ballin ontkent dat er hier sprake is van een ’proefballon’. Nekschot ziet echter volop tekenen dat de overheid waar mogelijk morrelt aan vrije meningsuiting. „Dit jaar kwam Ernst Hirsch Ballin ook met het voorstel om de wet op belediging uit te breiden. Vooral internet is de regering een doorn in het oog. Komend jaar zijn meer weblogs aan de beurt, let maar op.”

Mocht het voor Nekschot tot een rechtszaak komen, dan vreest hij het ergste. „Dan raak ik mijn anonimiteit kwijt”, zegt hij bezorgd. „Dat zal ernstige gevolgen hebben. Kurt Westergaard (de hoofdrolspeler in de Deense cartoonrellen, red.) wordt permanent beveiligd.”

Minstens zo erg vindt Nekschot de krampachtige situatie waarin Nederland verkeert. „Burgemeester Cohen onthulde een beeld van Spinoza, een exponent van de vrijheid van meningsuiting. En Amsterdam was wereldboekenstad. Allemaal in het jaar dat ze een cartoonist in de cel gooiden.”