Geen Europees antwoord op crisis

De grote vier van Europa hebben geen gezamenlijk antwoord op de financiële crisis. Het redden van banken blijft een nationale zaak.

Op het podium van de perszaal in het Elysée-paleis zaten zaterdag Angela Merkel, Nicolas Sarkozy, Silvio Berlusconi en Gordon Brown. Drie uur lang hadden zij, samen met de Luxemburgse voorzitter van de eurolanden Juncker, voorzitter van de Europese Centrale Bank Trichet en voorzitter van de Europese Commissie Barroso, gepraat over een Europese oplossing voor de financiële crisis. Om de beurt lieten zij geruststellende woorden vallen als coördinatie, verantwoordelijkheid en stabiliteit.

De vier zijn vastbesloten banken en de spaartegoeden van burgers te redden en het financiële systeem te ontstoppen zodat het geld weer gaat stromen voor bedrijven en particulieren. Maar van een gezamenlijke aanpak zal geen sprake zijn, zo was snel duidelijk.

Financiële instellingen in nood kunnen rekenen op hulp. Die komt alleen niet uit een Europees fonds of iets wat daar op lijkt. Dit idee, gelanceerd door Nederland en Frankrijk, stuitte donderdag op een Duits en een Brits nee. Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Italië zullen zonodig met eigen middelen banken overeind houden. Zij beloofden hierover te overleggen, maar uiteindelijk is het ieder voor zich.

Terwijl de grote vier spraken, werd overal in Europa crisisoverleg gevoerd. In Duitsland ging het over de mislukte redding van Hypo Real Estate. De regeringen van België en Luxemburg onderhandelden over de overname van de resterende delen van Fortis, nadat Den Haag de Nederlandse tak van dit bedrijf vrijdag nationaliseerde. Daarnaast zag de Belgische regering zich ook nog geconfronteerd met verdere problemen bij bank en verzekeraar Dexia.

Elk land volgt zijn eigen weg, en of het allemaal mag, is iets waar eurocommissaris Kroes (mededinging) achteraf over moet oordelen. De Fortis-deal van afgelopen vrijdag krijgt van haar voorlopig groen licht. Maar de maatregel van de Ierse regering om alle spaartegoeden van zes grote Ierse banken te garanderen zal worden aangepast, zo zei zij gisteren.

Met name Groot-Brittannië vreest dat spaarders hun geld in deze onzekere tijden massaal bij Ierse banken zullen onderbrengen. Zo leidt de reddingsmaatregel van het ene land weer tot problemen bij banken in een andere lidstaat. Griekenland, en gisteren ook Duitsland, kondigden al soortgelijke maatregelen als Ierland aan, die Kroes nog onder de loep zal moeten nemen.

Frankrijk, Duitsland, Groot-Brittannië en Italië spraken in Parijs verder de intentie uit dat falende bankdirecteuren niet vrijuit gaan als hun bank staatssteun krijgt. Hier had vooral Sarkozy op aangedrongen.

Onder druk van de Franse regering moest een topman van Dexia (vorige week gered door Frankrijk en België) niet aleen het veld ruimen maar ook afzien van zijn gouden parachute. Daarbij herhaalde gastheer Sarkozy zijn voorstel voor een internationale top waar het ’financiële systeem een nieuw fundament’ moet krijgen.

Dat de leiders van de grootste economieën van Europa geen strategie konden formuleren, toont opnieuw dat de Europese Unie nog lang niet de economische en politieke autoriteit is die het wil zijn. Het is afwachten of de zorgvuldig opgebouwde economische en monetaire unie deze financiële storm kan overleven.