Met korten op subsidie partijen kort Ter Horst op de democratie zelf opinie

Minister van binnenlandse zaken Ter Horst heeft gelijk dat ze de salarissen van Kamerleden rechtstreeks aan henzelf wil overmaken. In de meeste gevallen gebeurt dat al, maar bij SP-Kamerleden loopt de salarisbetaling via de partij. Volgens Ter Horst strookt dat niet met de grondregel van ons bestel dat Kamerleden op persoonlijke titel hun zetel bezetten en zonder last besluiten. Ons kiesstelsel, benadrukt ze, is een personenstelsel. Dat houdt in dat een gekozen Kamerlid over een eigen mandaat en een eigen verantwoordelijkheid beschikt. Die onafhankelijkheid moet volgens Ter Horst dan ook in de betalingswijze tot uiting komen.

Dat is een staatsrechtelijk zuivere redenering. Met SPtje-pesten, zoals deze partij het zelf beschouwt, heeft het voorstel van de minister dan ook niets van doen. Als een partij van haar volksvertegenwoordigers verlangt dat zij een deel van hun salaris aan de partijkas afstaan, moet zij dat maar in eigen huis regelen. Ter Horst wil daar terecht niet tussen komen. Zij beoogt enkel een eind te maken aan een praktijk die in de kern niet deugt. Mooi. Toch wringt er iets.

Het mag zo zijn dat ons stelsel in beginsel een personenstelsel is, in de praktijk is het een stelsel dat rust op partijen. Zij zijn nog altijd de basis onder ons parlementaire bestel en spelen een beslissende rol bij het rekruteren en kandideren van personen. Helaas steunen ze daarbij te gedwee een politieke cultuur die van de onafhankelijke en persoonlijk gemandateerde Kamerleden ondergeschiktheid verlangt aan het fractie- of coalitiebelang. De ruimte om zonder last te stemmen, zoals de Grondwet verlangt, is in de praktijk heel klein. Er is, met andere woorden, niet zoveel reden voor minister Ter Horst om van ons kiesstelsel als personenstelsel de lof te zingen. Het is zelfs een beetje hypocriet en enkel dienstig, zo lijkt het, aan het oogmerk de overheid niet te compromitteren vanwege medewerking aan een collectivistische regeling van de SP.

In lijn met deze visie lijkt het voorstel van Ter Horst de subsidies aan partijen te korten -- oplopend tot tien procent in 2011. Als het toch om personen draait, kunnen de partijen immers wel met minder toe. Maar ook hier miskent zij de praktijk. De partijen leveren nog altijd een belangrijke bijdrage aan de democratie door de scholing en vorming van kader en het denkwerk dat ze via hun wetenschappelijke bureaus verrichten. Zij zouden zichzelf en de democratie een dienst bewijzen door tegen de korting hartgrondig bezwaar te maken. Wellicht krijgen ze hulp van de onafhankelijke geesten in de Kamer.