Bush op dezelfde manier beschimpt als Saddam

opinie Moentadr al-Zeidi, is zijn naam. Tot afgelopen zondag was hij een onbekende Iraakse journalist van het nog onbekender televisiestation Al-Bagdadieja uit Egypte. Inmiddels hebben de foto’s Al- Zeidi wereldwijd de voorpagina’s gehaald met het gooien van zijn schoenen naar president Bush, vergezeld met zijn woorden: ’Dit is je afscheid, hond!’

De diepe minachting voor de Amerikaanse president klinkt niet zozeer door in het woord ’hond’ maar veel meer in het symbolische gebruik van de schoenen. In de Arabische–islamitische wereld is het gooien van schoenen naar iemand een diepe belediging.

De actie van Al-Zeidi is om nog een andere reden veelzeggend. Vlak na de val van het vorige regime van Irak sloegen Irakezen met hun schoenen tegen standbeelden van Saddam Hoessein.

Wie had ooit gedacht dat president Bush, die zichzelf graag ziet als de bevrijder van Irak, op dezelfde manier beschimpt zou worden als Saddam Hoessein. Nota bene aan het eind van zijn ambtstermijn waarin zijn populariteit in zijn eigen land en in de rest van de wereld al tot een dieptepunt was gedaald. Geen enkele Amerikaanse president is zo impopulair geweest als Bush nu.

De journalist had ook kunnen volstaan met het roepen van de woorden ’Yankee go home’. In het westen spreekt zo’n kreet zeker tot verbeelding. En het had wellicht meer indruk op Bush gemaakt dan het gooien van schoenen. Maar de actie van de Iraakse journalist was niet zozeer bedoeld voor de westerse publieke opinie als wel voor de Arabische wereld en in het bijzonder voor de Irakezen zelf. Als geen ander begrijpen zij de symbolische lading die schuilgaat achter de actie van de journalist, waaruit minachting, wrok en haat spreekt.

Gisteren las ik op verschillende forums uit het Midden-Oosten de vele steunbetuigingen voor Al-Zeidi. Een reactie uit Irak viel me het meeste op: ’Wat had ik graag in je schoenen willen staan’.

Je kunt in ieder geval Iraakse journalisten niet verwijten dat ze niet geëngageerd zijn . Toen de toenmalige Amerikaanse bestuurder van Irak, Paul Bremmer, eind 2003 de historische woorden sprak: ’Ladies and gentlemen, we got him’, doelend op de arrestatie van Saddam Hoessein, sprongen sommige Iraakse journalisten een gat in de lucht en toonden hun blijdschap door spontaan te applaudisseren.

Zij konden toen uiteraard niet bevroeden dat hun land sindsdien naar de rand van de afgrond zou afglijden, dat van de beloofde wederopbouw niets terecht zou komen, dat het (oorlogs)geweld aan tienduizenden, zo niet, honderdduizenden mensen het leven zou kosten en dat er miljoenen Irakezen op de vlucht zouden slaan.

Het is slechts een kwestie van tijd dat Irak uiteen valt. De oorlog in Irak heeft de wereld niet veiliger gemaakt zoals Bush en zijn bondgenoten hadden beloofd. Integendeel, het heeft juist tot een groeiende aanhang van militante en terroristische organisaties geleid. Dat is de erfenis die president Bush in Irak achterlaat.

De Iraakse journalist, geëngageerd als hij is, kan niets anders doen dan zijn schoenen gebruiken om zijn diepe minachting, namens miljoenen Irakezen, te uiten. Het is een actie der machtelozen.

Elke keer dat ik premier Balkenende of minister Verhagen van buitenlandse zaken met verve hoor verklaren over de rechtmatigheid van de oorlog in Irak en hoe terecht het was dat Nederland daaraan politieke steun gaf, kan ik de verleiding niet weerstaan: zal ik mijn schoenen*.