Kans op een betere wereld, dankzij de kredietcrisis

Dat de politiek het weer voor het zeggen heeft in plaats van de Wallstreetboys is een gouden kans.

Sinds de kredietcrisis proberen commentatoren en columnisten elkaar te overtreffen in donkere toekomstverwachtingen. Het is een koor huilende wolven in het depressiebos. We kunnen onszelf wel een ramp aanpraten, maar elk gebouw staat nog overeind, iedereen heeft zijn benen nog en niemand hoeft een vluchtelingengezin in huis op te nemen.

Is al dat pessimisme niet wat overdreven? Duitsland was eind jaren ’40 volledig verwoest en moest ook nog eens 2,4 miljard dollar per jaar meebetalen aan de kosten van de geallieerde bezetting. Toch wist de Duitse economie er binnen één decennium bovenop te komen. De veerkracht van mensen is kennelijk enorm.

Juist een crisis dwingt mensen op hun best te zijn, en kan een geweldige energie losmaken. Natuurlijk zal deze crisis negatieve effecten hebben. Maar er liggen ook tal van kansen op een betere wereld.

Zo zorgt de huidige financiële crisis juist voor een beteugeling van de olie- en voedselcrisis. De door speculatie onzinnig gestegen olie- en voedselprijzen zijn immers weer snel aan het dalen. En dat is goed nieuws voor de miljard mensen van minder dan 1 dollar per dag moeten rondkomen.

De kloof tussen arm en rijk in de wereld krimpt: de economische groei in het Westen zal naar verwachting sterk afremmen. Dan hoeven we nog steeds niet op een houtje te bijten! Veel Afrikaanse landen groeien sneller (5-8 procent) en zullen volgens het IMF relatief weinig last krijgen van de financiële crisis. Dat betekent een snelle verkleining van de welvaartskloof.

Een van de schaduwkanten van de globalisering was dat de politiek de snelle wereldwijde expansie van de markt amper kon bijbenen. Het kapitaal flitste zo snel over de globe, daar was niet tegenop te vergaderen. Daar zal nu -–via veel sterkere regulering– verandering in komen.

Het lijkt er op dat niet de snelle Wall-streetjongens, maar democratisch gekozen politici het weer voor het zeggen krijgen. De Europese leiders konden verrassend snel tot overeenstemming komen over bankgaranties. Ook in de VS wisten Democraten en Republikeinen een enorm akkoord te sluiten. Dat vergroot het vertrouwen in de daadkracht van de democratie. En in de coulissen staat Barack Obama klaar om president te worden, die van energie, gezondheid en armoedebestrijding key-priorities wil maken.

Hoeveel wantrouwen en cynisme er nu door de kredietcrisis misschien even is over een deel van de mensheid, de meeste mensen voelen zich niet voldaan als ze alleen kortetermijnbelangen en welvaart voor zichzelf nastreven. Er is een stuwmeer aan goede wil, een geweldige behoefte om iets bij te dragen aan een betere wereld. Zo zijn in Nederland maar liefst 7000 organisaties actief in op gebied het gebied van ontwikkelingssamenwerking en vier miljoen mensen lid van natuur- en milieuorganisaties.

Het besef dat het beter kan, wordt breder. Zingeving krijgt de laatste jaren veel meer aandacht.”Wat draag ik bij aan een betere wereld, direct om mij heen of ver weg?” vragen steeds meer mensen zich af.

Er is een wereld te winnen. En het kan: de mensheid heeft immers al indrukwekkende successen geboekt in de afgelopen decennia. Sinds 1950 verdubbelde het aantal democratische landen en halveerde de armoede, gingen veel meer kinderen naar school en werden kanker en hart- en vaatziekten minder dodelijk. De levensverwachting van de wereldburger nam toe van 46 naar 66 jaar.

We delen deze prachtige planeet met 6,6 miljard medemensen, die steeds hoger opgeleid zijn en daarmee een snel uitdijend reservoir vormen van initiatief en creativiteit. Dankzij internet is er steeds meer kennis en uitwisseling en kunnen steeds meer mensen meedoen.

De oplossingen hoeven niet langer uit de VS of West-Europa te komen: ook Oost-Europa, grote delen van Azië en Latijns-Amerika haken aan. India levert tegenwoordig honderdduizenden zeer gedegen opgeleide ingenieurs af. Er zullen daarom technologische doorbraken komen die de transformatie van de wereldwijde energievoorziening van fossiel naar duurzaam versnelt.

Duizenden bedrijfjes en particulieren experimenteren al met talloze nieuwe oplossingen: de wereld zindert van innovatie. ’The Times They Are A-Changin’.

Verandering hangt in de lucht, een gouden kans op meer balans - tussen arm en rijk, tussen mens en milieu, tussen vrije markt en politieke sturing.