Veel voornemens raken uit beeld

Gaat het de wereld lukken om in 2015 de armoede te halveren en alle kinderen naar school te sturen? Wereldleiders bespreken vandaag in New York, in een sfeer van algehele crisis, of de zaken een beetje op schema liggen.

Voedselcrisis, energiecrisis, financiële crisis. De wereldleiders die dezer dagen bij elkaar zijn in New York voor de jaarlijkse algemene vergadering van de Verenigde Naties, hebben nogal wat aan hun hoofd. Vandaag buigen ze zich over nog zo’n hoofdpijndossier: de Millenniumdoelen. Hoe staat het halverwege met de verwezenlijking van die acht fraaie voornemens uit het jaar 2000, die een betere wereld in 2015 dichterbij moesten brengen?

Niet best, meent menigeen. Vooral doel 1, halvering van de armoede in 2015, raakt steeds verder uit beeld. Vertegenwoordigers van ontwikkelingslanden waarschuwden dinsdag dat de geëxplodeerde voedselprijzen voor veel van hun inwoners een groot gevaar vormen. De Wereldbank stelt dat 100 miljoen mensen dieper in de armoede gedrukt kunnen worden.

Ontwikkelingslanden wezen er bovendien op dat eerlijke handel verder weg lijkt dan ooit, hoewel ook dat een van de millenniumdoelen is. Secretaris-generaal van de VN Ban Ki-moon verwees maandag in zijn openingstoespraak al naar de subsidies die rijke landen jaarlijks aan hun eigen boeren geven: 267 miljard dollar. Daarbij is de 72 miljard dollar die nodig is om Afrika te helpen ’best haalbaar’, aldus Ban Ki-moon.

Ook andere doelen raken verder uit beeld. Zo zal premier Balkenende er vandaag in zijn toespraak op wijzen dat in Afrika en Zuid-Azië nog ongehoord veel zuigelingen en moeders in het kraambed omkomen. Hij benadrukt dat er geld beschikbaar moet komen om bijvoorbeeld meer verloskundigen op te leiden.

Er zijn lichtpuntjes. De toegang tot basisonderwijs is de afgelopen jaren in veel landen sterk verbeterd. In 1999 gingen nog 103 miljoen kinderen niet naar school, inmiddels (in 2006) is dat aantal gezakt naar 75 miljoen. Ook ontvangen meer meisjes basisonderwijs. In India krijgen meisjes tot acht jaar gratis schoolboeken, in Jemen hoeven ze geen schoolgeld meer te betalen.

In Afrika ten zuiden van de Sahara is de vooruitgang op onderwijsgebied het spectaculairst, zo blijkt uit cijfers van de VN: tussen 1999 en 2005 nam het aantal schoolgangers daar toe met 36 procent. Toch zitten in die regio nog steeds 38 miljoen kinderen thuis (of nog erger: op hun werk). In Zuid-Azië (onder meer India) is dat aantal achttien miljoen, hoewel daar inmiddels 90 procent van de kinderen naar de basisschool gaat.

Dat het aantal kinderen op school spectaculair toeneemt, heeft ook zo zijn schaduwkanten. Unesco waarschuwt dat de enorme toestroom van kinderen de kwaliteit van het onderwijs bepaald niet ten goede komt. Veel kinderen komen weinig wijzer van school af. Organisaties als Oxfam Novib wijzen er bovendien op dat er voor 2015 sowieso achttien miljoen extra leraren nodig zijn als tegen die tijd alle kinderen naar school gaan– in totaal is daarvoor jaarlijks 11 miljard dollar aan westerse hulp nodig.

Oxfam wil dat de hulpgelden direct in de overheidsbegrotingen van betrouwbare ontwikkelingslanden worden gestort. Die overheden moeten dan wel beloven dat ze zeker 20 procent van hun uitgaven besteden aan onderwijs. Dat gebeurt nu (wereldwijd) alleen in de Arabische Wereld.