Litha van Keulen

Tot vlak voor haar heengaan zat ze nog te breien en vertelde, nu wel een week nodig te hebben voor een sjaal, terwijl zo’n kledingaccessoir vroeger in enkele uren klaar was.

Litha was een vrouw met veel vaardigheden en een grote hobby: spinnen en breien. Die activiteit werd uiterst creatief beoefend: zeer fraaie vesten, poncho’s, truien, sjaals, mutsen, oorwarmers enzovoort waren het resultaat. Anders echter dan de meeste spinsters en breisters werkte zij niet met de gebruikelijke schapenwol, maar met hondenwol, of beter hondenhaar, van o.a. Barsoi’s, Briards, Ieren, Leonbergers, Newfoundlanders, Pyreneeën, Tatra’s, Tibetanen. Haar hobby bracht haar naar een hondententoonstelling, toen werden het tentoonstellingen. Ze zat er te spinnen naast een tafeltje en een rek waarop haar creaties. Over belangstelling had ze nooit te klagen. Over haar hobby vertelde ze graag en menig belangstellende kocht een uniek kledingstuk.

Ineens was Litha op de KampioensClubMatch van de Nederlandse Newfoundlander Club en zou daar jarenlang een vertrouwd gezicht blijven, evenals op de zogenaamde NF-dagen van diezelfde club. Shows van andere rasverenigingen mochten zich ook in haar belangstelling verheugen. De vraag wie er blijer was met deze aanwezigheid, Litha, of de vele hondenbezitters is nooit beantwoord, kon ook niet worden beantwoord, want de vreugde kwam volledig van twee kanten. Daarnaast genoot Litha ook van de gezelligheid. Na een eerste “demonstratie” op dergelijke gebeurtenissen met honden zag je bij alle volgende shows hondeneigenaren met grote, grotere, kleine en erg kleine zakken naar haar “stand” lopen. Zakken en zakken vol hondenwol werden er voor haar verzameld. Heel vaak ook werd de wol haar gebracht met een opdracht. Omdat de meegebrachte wol van die en die hond was, zou het heel erg fijn zijn, daar nu een hes of een jas of sokken of ‿ van te hebben. Litha bepaalde wat er van de hoeveelheid wol kon worden gemaakt en deed een voorstel. Veel rashondeneigenaren lopen dan ook rond in een kledingstuk gemaakt van de uitgekamde of geborstelde vacht van hun hond. Anderen kochten op een hondenshow gewoon een kledingstuk dat ze mooi vonden en konden gebruiken.

Toen enkele jaren geleden een televisiezender het over bijzondere hobby’s had en daarbij vermeldde dat er in Engeland iemand was, die hondenhaar in plaats van schapenwol verwerkte, klom ze in de pen: kom nou, daarvoor hoefde je echt niet naar Engeland te reizen. Je kon ook in Nederland terecht, onder andere bij haar. Die melding resulteerde in een erg leuke televisieregistratie, onlangs nog herhaald.

De hobby leverde niet alleen hondenhaar op, maar vooral ook contacten, blijvende vriendschappen, trouw en regelmatig van beide kanten onderhouden, de één wat frequenter dan de andere.

In de buurt waar ze woonde was ze een vertrouwde verschijning, het buurtwerk mocht zich verheugen in steeds weer nieuwe initiatieven. Er waren ook vaste gewoonten: een telefoontje, iedere ochtend weer, in alle vroegte, met een buurvrouw. Ook in het hospice werd dat voortgezet, tot vlak voor haar dood.

In september liet ze een hondenshow in Eindhoven gaan – ze reed naar een vriendin waar ze overnachtte, maar ging de volgende dag weer naar huis omdat ze zich helemaal niet goed voelde. Nog in Eindhoven maakte ze een afspraak met haar huisarts waar ze diezelfde middag terecht kon. Al dacht ze misschien niet voldoende rekening te houden met haar leeftijd, ergens moet ze hebben gevoeld dat er meer aan de hand was. Een nader onderzoek in het ziekenhuis volgde. Vóór de uitslag bekend was, kregen enkele van haar dierbaren een telefoontje: ik ben ziek en ik voel dat het niet goed is. Volgende week weet ik meer. Die woensdag verzond ze een verontrustend mailtje met de mededeling, dat ze kanker had en dat er misschien een chemokuur mogelijk was om haar leven nog wat te verlengen. Nader onderzoek leerde helaas, dat die mogelijkheid er niet was. Er kwamen telefoontjes: ik kan niet komen, kom je hier, ik wil graag wat met je regelen, en ja ‿ er moest veel worden geregeld. Een testament werd gemaakt, met allerlei mensen werden afspraken gemaakt over gebruiksvoorwerpen in haar huis: dat moest nog tijdens haar leven worden afgehandeld, want het zou jammer zijn als het misschien naar een opkoper zou gaan of in een container gedeponeerd – dat laatste was goed voor de “rommeltjes” die ze vond en ook had verzameld.

Met anderen regelde ze de nog aanwezige hondenwolproducten te verkopen en de opbrengst over te maken naar twee door haar vastgestelde goede doelen. Wat had ze nog graag wat meer gezonde jaren gehad, “maar ja, ik mag niet klagen, ik heb al veel goeds ervaren”. Toen haar werd gevraagd of het bericht van haar ziek zijn via de website van verenigingen bekend mocht worden gemaakt, vond ze dat geen goed idee. Ieder die het weten moet, weet het al wel.

De eerste keren dat ze in het hospice werd bezocht vroegen haar bezoekers zich af of er geen vergissing in het spel was. Was ze echt zo ziek? Ze liep rond, soms achter haar bolide (rolator), ging nu en dan nog naar haar huis om zaken te regelen, bezocht de markt, een kapper om haar haar te laten “fatsoeneren”, voor als ze zieker werd, verzocht een bezoekster met haar mee naar huis te mogen om daar koffie te drinken en dus werd er naar het huis van de bezoekster gereden. Eénmaal daar ging haar mobiele telefoon. Een vriendin wilde haar bezoeken, nou dat kon dan ook wel in het huis waar ze op dat moment was. En dat gebeurde.

Bovenal genoot ze van alle post die ze ontving: want inderdaad, velen wisten al dat ze ziek was, erg ziek. Een kennis, die beloofde voor haar te bidden verweet ze, daarmee nu te laat te zijn. En toen, ineens, was er de terugslag. Ze werd mager, teer, de e-mail werd nog wel geopend maar niet meer gelezen, de telefoon werd te veel: “Mijn hoofd raakt leeg”. Er werd pijnmedicatie verstrekt. Het moest nu maar niet te lang meer duren vond ze zelf. Vijf dagen na deze wens overleed ze op 9 december 2009 te Deventer, 74 jaar oud.

Haar overlijdensbericht typeert haar:

“Lieve mensen,

Mijn tijd is gekomen en daarom wil ik bij deze van jullie allemaal afscheid nemen.

Ik wil jullie allen bedanken voor de mooie herinneringen die ik aan jullie meeneem op de lange reis die voor me ligt, onderweg naar mijn voorouders.’

Lieve familie, vrienden, buurtgenoten, hondenvrienden bedankt voor de zorgen waar jullie mij mee hebben omringd.

Het gaat jullie goed.”

Met haar eigen ondertekening: Litha van Keulen.

Ook de afscheidsbijeenkomst heeft ze zelf geregisseerd. Haar dierbaren noodde ze om na het officiële gebeuren samen te komen in een restaurant voor een gezellig bijeenzijn. Het werd een bijzondere bijeenkomst: Bijna niemand kende elkaar persoonlijk, al was men over en weer wel van elkaars bestaan op de hoogte. De vrees van enkelen of dat wel zou gaan, werd niet bewaarheid. Het was een geweldig treffen met Litha als stralend, afwezig middelpunt. Wat zou ze hebben genoten en wat zou ze het geweldig vinden, dat de afspraak werd gemaakt elkaar op dezelfde datum volgend jaar op dezelfde plaats weer te ontmoeten.