Alarm over de ooit zo talrijke visstickvis

Kunnen we nog met een gerust geweten vissticks eten? Of een visburger van McDonald’s? Nee, vindt Greenpeace, dat anders tegen visserij aankijkt dan MSC.

Biologen in dienst van de overheid van Alaska brachten in september hun onderzoek naar buiten over de koolvisbestanden in de Oostelijke Beringzee. De aanwas van jonge koolvis laat het daar voor het zoveelste jaar op rij afweten, zo bleek.

Diezelfde biologen hadden twee jaar eerder de visserij-industrie nog verblijd met de voorspelling dat in 2010 ruim 1,23 miljoen ton koolvis zou kunnen worden opgevist. Maar de teller voor 2010 zal blijven hangen op 813.000 ton. „Het bestand staat op instorten”, riep hierop direct John Hocevar, directeur van de Greenpeace Oceanencampagne in de Verenigde Staten.

Nu voert deze organisatie al jaren actie tegen de koolvisvangst in Alaska, onder andere met tv-spotjes in Alaska. Zo zou de industriële trawlervisserij met zijn gigantische sleepnetten koolvis wegvangen voor de snuit van bedreigde diersoorten, zoals de Steller zeeleeuw, en locale eskimogemeenschappen bedreigen. Daar houdt ’s werelds belangrijkste duurzaamheidslabel voor zeevis – de Marine Stewardship Council (MSC) – dat de visserij op koolvis in 2005 als duurzaam bestempelde, geen rekening mee, vindt Greenpeace.

Ook in wetenschappelijke kring groeit de twijfel. Tijdschrift Science publiceerde deze maand een artikel over de vraag of „’s werelds best beheerde visserij” wel écht goed wordt beheerd. „De modellen van de biologen zijn prachtig, maar ze hebben wel gefaald om de koolvis in de Beringzee te beschermen. We moeten een time out invoeren”, zegt ook Jeremy Jackson, een gerespecteerd marien ecoloog uit Californië. Het artikel herinnert er verder fijntjes aan dat koolvis weliswaar snel groeit en zich ook gemakkelijk voortplant, maar zeker niet immuun is voor overbevissing. Zo leert de ervaring elders in de zeeën van Alaska.

De groeiende onzekerheid knaagt aan de reputatie van MSC. De Alaska Pollock, zoals de koolvis officieel heet, is een troetelkindje van MSC. De koolvisindustrie is immers ’s werelds grootste visserij op één en dezelfde soort. Niet voor niets siert het blauwe MSC-labeltje de verpakkingen van vissticks. Tot nu toe heeft MSC geen reden gezien de handen van de koolvis af te trekken. „De visserij voldoet nog steeds aan de gestelde eisen”, zegt woordvoerster Nathalie Steins.

„Kennelijk is er in de natuurlijke omgeving iets veranderd wat zijn weerslag heeft op de bestanden. Maar daarmee zijn die nog niet overbevist, ook omdat de aanbevelingen van biologen altijd goed worden opgevolgd”, zegt ze. Volgend jaar moet de visserij, volgens afspraak, opnieuw worden gecertificeerd. Steins: „Dan zullen we bekijken of zij nog overeenstemt met onze principes en uitgangspunten.” 

Juist daarop heeft Greenpeace van meet af aan veel kritiek gehad. De actiegroep vindt ze te vaag en te soft, waardoor de lat voor certificering te laag ligt. „Iets is natuurlijk beter dan niets, maar MSC wordt te veel gepresenteerd als de heilige graal”, verwoordt Femke Nagel, campagneleider Oceanen de kritiek. Zo certificeert MSC trawlervisserij, terwijl vissen met lijnen veel minder impact heeft en dus veel duurzamer is, zegt ze. MSC staat bovendien visserij op uitgedunde bestanden toe, zolang de vissers maar kunnen aantonen dat hun vangstmethoden tot bestandsherstel leiden.

Eigenlijk, vindt Greenpeace, bestaan er geen geloofwaardige systemen om duurzame vangst van zeevis te waarborgen. Wie effectief aan bestandsherstel wil werken, moet de vis gewoon met rust laten. Greenpeace bepleit daarom de aanleg van zeereservaten ter grootte van veertig procent van alle zeeën op aarde. Elders is visserij mogelijk, maar wel strikt gereguleerd. Steins: „Maar zo’n aanpak biedt, anders dan MSC, de bestaande visserij nauwelijks perspectief. Dat willen wij dus juist wel geven, door de visserij ieder jaar tot verbeteringen aan te sporen.”