Klimaatcritici gebruiken een valse troefkaart

De affaire met de gehackte e-mails heeft duidelijk gemaakt hoe systematisch de tegenstanders te werk gaan.

De diefstal en publicatie van de e-mails van mijn collega-milieuwetenschappers –hier aan de unversiteit van Norwich– zal de conclusie dát de mens het klimaat grootschalig en negatief beïnvloedt niet aantasten. De affaire toont wel dat wetenschappers de ethische lat veel hoger moeten leggen. Maar ook is duidelijk dat tegenstanders een slimme troefkaart hebben, het mantra dat ’de wetenschap verdeeld is’

Deze tegenstanders braken in op computers, haalden duizenden e-mails op van de klimaatonderzoekers en zetten delen op internet. Dit als ’bewijs’ dat de klimaatonderzoekers zouden liegen over de temperatuurstijging.

Het is verontrustend dat de meest betrokken onderzoeker, Phil Jones, dit aanvankelijk sterk heeft gebagatelliseerd. Met onnavolgbaar Engels understatement accepteerde hij dat sommige e-mails misverstaan kunnen worden: „Some do not read well”. Very sorry, maar er staat toch echt in de mails dat men de neiging had om bepaalde data liever te vernietigen, dan ze aan Jan en alleman te geven. En ook dat men een paar serieus bedoelde artikelen buiten de beoordeling van het internationale klimaatpanel wilde houden (wat overigens aantoonbaar niet gebeurd is). Je kunt dit niet afdoen als persoonlijke ontboezemingen van een getergde wetenschapper. Het is en blijft onprofessioneel.

Het klimaatonderzoek opereert al jaren in een overgevoelig en argwanend klimaat. Dan zijn openheid, transparantie en reproduceerbaarheid cruciaal. Elke suggestie dat gegevens achtergehouden worden, had vermeden moeten worden. Belemmeringen die er waren om basisdata vrij te geven, had men dienen weg te nemen. Veel van de data waren overigens voor serieuze onderzoekers al wel beschikbaar.

De affaire heeft ook duidelijk gemaakt hoe het kamp van de klimaatcritici te werk gaat. Dit kamp is heterogeen en dat geldt ook voor de geluiden die daar gehoord worden. Maar er is een gemeenschappelijke troefkaart, in omloop gebracht door groepen die vrezen dat ze veel zullen verliezen als er serieuze milieumaatregelen richting een duurzame samenleving worden genomen.

Die troefkaart is: ’verdeelheid onder wetenschappers’. De Engelse journalist George Monbiot heeft ragfijn aangetoond hoe de sceptici systematisch het idee aanwakkeren en verspreiden dat ’de wetenschap het er niet over eens is’, dat er ’nog veel onzekerheid is’ en ’dat je dan wel gek zou zijn als je grote sommen belastinggeld spendeert aan een mogelijk niet bestaand probleem’. Met als uitsmijter: ’Wij laten de economie toch niet ruïneren door angstzaaiers?’

Deze troef wordt slim gespeeld.

Zo heeft coalitie van de Amerikaanse kolen-industrie experimenteel laten uitzoeken welke argumenten emotioneel het best overkomen en welke groepen het meest gevoelig zijn. De uitgeteste frases kom je dan later tegen in de media.

Onder echte wetenschappers zijn er maar heel weinig die de klimaatwerkelijkheid ontkennen, daarom creëert men zelf een groep van tegenstanders. Zodra argeloze vakbroeders een serieuze wetenschappelijke vraag opwerpen, bevinden zij zich dan tegen hun zin ineens op een lijst van klimaatsceptici, opgesteld door het door Exxon gesponsorde Heartland instituut.

Verder zijn er de beroepsdwarsliggers, die een nieuw podium vinden. In de VS draaft de communicatiedeskundige Marc Morano op, in Engeland de sociaal-antropoloog Benny Peiser en bij ons mag de econoom Hans Labohm nogmaals vertellen hoe hij denkt dat het met de temperatuur op aarde gaat. PVV-Kamerlid Richard de Mos, die het hele klimaatgedoe flauwekul vindt, wordt in ’Pauw & Witteman’ tegenover PvdA-Kamerlid Diederik Samson gezet en na een warrig debat verzucht Jeroen Pauw dat ’de wetenschap’ het alweer niet eens was.

Natuurlijk mogen al deze mensen zeggen dat ze er niets van geloven. Dat valt onder de godsdienstvrijheid. Maar bedoeld of onbedoeld geven ze allemaal voedsel aan de gedachte dat, omdat de wetenschap er nog niet uit is, elke maatregel voorbarig is. Media die ze ruim baan geven, doen in feite hetzelfde.

Daarbij frustreren ze maatregelen die hard nodig zijn en die bovendien onder alle omstandigheden verstandig zijn omdat ze de opmaat vormen van een nieuw duurzaam economisch tijdperk. Als je die kant niet opwilt, zeg het eerlijk, maar doe het niet voorkomen alsof de wetenschap niet eenduidig genoeg is.