Klimaatakkoord dreigt aan kracht in te boeten

Met nog maar een paar uur te gaan voor het geplande einde van de klimaattop in Kopenhagen, lijkt het erop dat de tekst van een nieuw akkoord minder ambitieus zal zijn dan van tevoren werd gedacht. In de voorlopige tekst die is opgesteld door dertig regeringsleiders, zijn veel punten gesneuveld waar nog discussie over bestond.

Het stuk heet vooralsnog Kopenhagen XÂ, maar zou uiteindelijk tot Kopenhagen-akkoord gedoopt moeten worden. De afspraken om tot minder uitstoot te komen in de nabije toekomst staan niet in het concept. De tekst bevat wel een percentage voor de lange termijn: 50 procent reductie in 2050 ten opzichte van 1990. Hoe die vermindering tot stand moet komen, staat niet vermeld. In de tekst is alleen opgenomen dat de temperaturen wereldwijd in vergelijking met het pre-industriële tijdperk niet meer dan 2 graden Celsius mogen stijgen.

Over de financiën is het stuk duidelijker. Op de korte termijn (2010 - 2012) gaat 30 miljard dollar (21 miljard euro) naar ontwikkelingslanden die kampen met de gevolgen van klimaatverandering. Vanaf 2020 moet er jaarlijks 100 miljard dollar (68,7 miljard euro) voor dat doel worden vrijgemaakt, aldus de voorlopige tekst.

Ook de deadline om voor het einde van 2010 tot een afspraak te komen is uit de tekst verdwenen. Een van de onderhandelingspunten is altijd geweest om een tijdlijn op te nemen in de tekst. Veel partijen, waaronder Nederland, pleiten ervoor de afspraken die in Kopenhagen gemaakt worden, uiterlijk eind volgend jaar juridisch vast te leggen.

De hoop was gedurende de dag gevestigd op de Amerikaanse president Barack Obama, die met nieuwe beloften de onderhandeling een impuls had kunnen geven. Hij herhaalde slechts de Amerikaanse inzet, waardoor ook hij geen doorbraak wist te forceren. De VS zullen in 2020 17 procent minder broeikasgassen uitstoten dan in 2005 (dat is ongeveer gelijk aan 3 procent reductie ten opzichte van 1990). In 2050 zal dat 80 procent zijn. „Amerika zal dit nakomen, ongeacht wat er gaat gebeuren in Kopenhagen”, aldus Obama.

De Chinese premier Wen Jiabao sprak tijdens de top meer dan een uur met Obama, waarbij de twee leiders van de meest vervuilende landen nader tot elkaar kwamen. Het gesprek ging volgens ingewijden over de manier waarop gecontroleerd kan worden dat de gedane beloftes om uitstoot van broeikasgassen te verminderen ook daadwerkelijk worden nagekomen. Obama hamerde tijdens zijn toespraak op transparantie, een boodschap die alleen voor China en India bedoeld kan zijn. De doelen van de westerse landen zijn al controleerbaar.

De Europese Unie heeft gezegd in 2020 30 procent minder broeikasgas uit te stoten dan in 1990, als ook andere landen over de brug komen met een goed aanbod. Nu de VS hun beloftes niet hebben verhoogd, is de vraag wat de EU gaat doen. Het zou kunnen dat Europa besluit het bij een reductie van 20 procent te houden als de tekst niet ambitieus genoeg gevonden wordt.