CDA-instituut geeft nieuwe impuls aan debat over integratie

In een studie naar het belang van vertrouwen als basis voor de samenleving legt het wetenschappelijk instituut van het CDA een zware klemtoon op de diversiteit. De motivering is eenvoudig: wie de waardigheid van de mens centraal stelt, moet de verschillen van inzicht serieus nemen. Volgens de opstellers staan zij met deze visie in de joodse, christelijke en humanistische traditie, die respect voor de menselijke waardigheid gemeen hebben.

Het is een betekenisvolle notie nu over de waarden van de moderne Nederlandse samenleving zoveel te doen is. Veel van de incidenten in de afgelopen weken, zoals het kerstboomrelletje in de Haagse Hogeschool, het dissidente gedrag van een advocaat in de rechtszaal en het uitdelen van korans door het Nederlandse leger aan Afghaanse militairen, zijn terug te voeren op de verwarring daarover. De studie van de christen-democraten roept dan ook terecht op tot een morele dialoog om uit te vinden wat de burgers bindt in een samenleving die door de mondialisering en individualisering sterk aan het veranderen is. Deze weg is constructiever en op den duur profijtelijker voor de samenleving dan het voeden van het heersende wantrouwen.

De studie markeert een principieel onderscheid tot bewegingen die uit dat wantrouwen electoraal gewin pogen te halen en het zelfs aanwakkeren. De studie laat overtuigend zien hoe heilloos deze weg is. Als zowel onder autochtone Nederland als immigranten wantrouwen blijft overheersen, verergert dat alleen maar de problemen en draagt dat niet bij aan de welvaart en het welzijn van de natie.

Van politieke betekenis is ook dat de CDA-studie de ’nationale identiteit’ als bindende waarde sterk relativeert. De opstellers constateren dat die identiteit tijdsgebonden en veranderlijk is. Daarmee nemen zij afstand van pogingen de nationale identiteit te definiëren. Voor die verleiding zijn de afgelopen jaren zelfs de VVD en de PvdA bevattelijk gebleken met hun streven naar een vorm van ’neo-patriottisme’ of ’beschaafd nationalisme’ als bindende kracht. De christen-democraten waarschuwen voor een vaste definitie van de nationaliteit, omdat daardoor de waarde van diversiteit en daarmee de menselijke waardigheid al gauw aan het oog wordt onttrokken.

De studie biedt een grote hoeveelheid noties en argumenten, die het CDA in staat kan stellen in het lastige integratiedebat eindelijk de leidende rol op zich te nemen.