‘Het zijn míjn geiten’

Tientallen boeren wachten gelaten op de ruiming van hun geiten. Hun toekomst is ongewis. ,,We leven van dag tot dag.’’

Adrie van Bentum weet al precies hoe de ruiming van zijn geiten moet verlopen. De drie kinderen gaan naar familie. De dieren mogen niets in de gaten hebben en gewoon naar de melkput lopen, zoals ze dat twee keer per dag doen. ,,Ik wil absoluut geen stress onder de geiten. Geiten zijn stressdieren, daar moet je rustig mee omgaan.’’ Als ze gemolken zijn, laat Van Bentum ze van het plateau af lopen om hun laatste gang te maken. ,,Ik hoef het niet te zien, maar ik wil er wel bij zijn’’, zegt Van Bentum met tranen in zijn ogen. ,,Mijn geiten gaan op een waardige manier de schuur uit.’’

Zoals Adrie van Bentum zijn er tientallen geitenhouders in Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel, Drenthe, Limburg, Utrecht en Groningen die wachten op de ruiming van drachtige geiten en schapen vanwege de Q-koorts. Medewerkers van de Voedel- en warenautoriteit (VWA) gaan de 55 bedrijven af om aan de weg een blauw waarschuwingsbordje te plaatsen. Op vrijdagmorgen komt de VWA bij het bedrijf van Van Bentum in het Utrechtse Bunnik langs. ,,Zet het maar midden voor de schuur’’, zegt Adrie van Bentum. ,,Iedereen mag het weten.’’ In tegenstelling tot veel van zijn collega-geitenhouders kiest de 46-jarige Van Bentum voor maximale openheid, hoe zwaar het hem af en toe ook valt om zijn verhaal te doen.

In de grote stal (‘Met m’n eigen handen opgebouwd’) aan de Tureluurweg staan 1300 geiten. Het is nog niet bekend hoeveel geiten drachtig zijn en dus moeten worden geruimd. Ze zijn kort geleden gedekt. Pas in januari of februari is vast te stellen welke geiten drachtig zijn. Van Bentum verwacht dat het er zeven- tot achthonderd zullen zijn. Voor de rest geldt een levenslang fokverbod. ,,Ik ben zo meteen alles kwijt. Dan komt er een ander bord voor de deur te staan: te koop.’’ Hij hoopt dat de overheid ruimhartiger zal zijn dan alleen het vergoeden van de geruimde geiten. Belangenorganisatie LTO Nederland vindt het ‘onredelijk’ en ‘nbuitenproportioneel’ dat alle vervolgschade voor rekening van de boeren zelf is.

De verspreiding van de Q-koorts toont volgens Van Bentum aan dat de intensieve veehouderij op een keerpunt is beland. De meeste besmette bedrijven, ruim dertig, staan in Noord-Brabant, in relatief dichtbevolkte gebieden. Bij het afgeven van een vergunning houden gemeenten geen rekening met het aantal dieren per bedrijf of de bevolkingsdichtheid. Van Bentum: ,,Als je zoveel dieren bij elkaar stopt, loop je risico’s. Het is niet normaal dat mensen ziek worden die niets met de landbouw te maken hebben. We moeten toe naar een situatie zoals in Zweden. Daar geldt per bedrijf een maximum aantal dieren. Wie wil uitbreiden, moet een ander bedrijf kopen.’’

Geitenhouders valt volgens Van Bentum niet te verwijten dat ze hun bedrijf uitbreiden. Dat is bittere noodzaak om de stijgende kosten en dalende melkprijs bij te houden. Van Bentum begon in 1995 met driehonderd geiten. Nu heeft hij er bijna vier keer zoveel om hetzelfde inkomen te kunnen verdienen. ,,Het is de vraag wat we willen met de landbouw in dit dichtbevolkte land. En ook wat de consument bereid is te betalen voor een goed landbouwproduct.’’

Buiten kost het de VWA-medewerker enige moeite om de paal voor het waarschuwingsbordje de bevroren grond in te slaan. Hij en zijn collega wensen Van Bentum ‘veel sterkte’. ,,Jullie doen ook maar je werk’’, zegt de geitenhouder. Hij is blij met de vele steunbetuigingen. ,,Ik heb nog nooit zoveel bloemstukjes en kaarten gehad.’’ De burgemeester van Bunnik is op bezoek geweest, de scholen vangen Jesper, Birgit en Femke goed op en steeds weer rinkelt de telefoon: familie en vrienden die willen weten hoe het met de Van Bentums gaat. ,,We leven van dag tot dag en van uur tot uur’’, zegt Van Bentum tegen de bedrijfshulp die vanwege besmettingsgevaar niet bij de geiten mag. ,,Verder kan ik op dit moment niet kijken.’’