’Misschien vindt Syrië het tijd dat we gaan?’

Zeker anderhalf miljoen Irakezen vluchtten voor het geweld naar Syrië. Daar maken de autoriteiten het hen steeds moeilijker om te werken.

„Jammer dat je de hitte niet kunt fotograferen hè”, zegt Zoa al-Faquar Razzaq al-Kenani, terwijl de gaswalmen van de steenoven zijn bezwete gezicht vervormen. Begin deze maand verzegelden politieagenten het rolluik over zijn voorgevel en sloten zijn zaak aan een plein in Jaramana, een buitenwijk van Damascus. Maar in het nu donkere kamertje gaat Al-Kenani gewoon door met brood bakken.

Een collega brengt de waar via een zijdeur naar de tafel op straat, en buurtkinderen waarschuwen als er politie aankomt. „Drie families leven van het brood dat wij hier bakken”, zegt Al-Kenani. „Ik ben dankbaar voor het feit dat Syrië ons opgevangen heeft, maar ik wil wel werken. Het enige dat ik vraag, is de kans om voor mijn gezin te zorgen.”

Sinds het begin van de oorlog in buurland Irak heeft Syrië miljoenen Irakezen opgenomen die net als Syriërs toegang hebben tot gratis onderwijs en medische zorg. Maar de Iraakse populatie, volgens overheidsstatistieken inmiddels 1,2 miljoen mensen, trekt een zware wissel op de publieke faciliteiten en de economie. Op de arbeidsmarkt heeft de Syrische overheid altijd een grens getrokken: Irakezen mogen niet werken en geen zaak openen.

De UNHCR, de VN-vluchtelingenorganisatie, biedt financiële- en voedselhulp aan kwetsbare groepen zoals ouderen, kinderen, zieken, gehandicapten en alleenstaande vrouwen. Maar niet aan gezonde mannen tussen de achttien en de vijftig. „Wij gaan er vanuit dat mannen voor een inkomen zorgen, ook al weten we dondersgoed dat ze dat officieel niet mogen”, zegt een oud-medewerker van de UNHCR in Syrië. „We kunnen niet anders: er is niet genoeg geld om iedere hulpbehoevende Iraakse familie te onderhouden.”

En dus wordt er illegaal gewerkt: Irakezen werken in de bouw, maken de toiletten schoon in restaurants en Iraqiyye, het woord voor vrouwelijke Irakees, is inmiddels slang voor prostituee. Daarnaast runnen Irakezen in wijken zoals Jaramana, waar sinds het begin van de oorlog in hun land vele tienduizenden vluchtelingen zijn neergestreken, tegenwoordig talloze kleine supermarkten, gsm-zaken en populaire bakkerswinkels.

De afgelopen jaren knepen de Syrische autoriteiten een oogje dicht als het ging om werkende Irakezen. Maar het lijkt erop dat men in Jaramana onlangs heeft besloten om maatregelen te nemen ter bescherming van de eigen economie: de afgelopen weken zijn alle Iraakse bakkers gesloten, en ook de rolluiken van een aantal reisbureaus, kappers en telefoonwinkels zijn inmiddels versierd met een rode streep verf en een zegel om het slot.

Gesloten tot nader order. Volgens buurtbewoners en collega-winkeliers werden deze zaken gerund door Irakezen, en allemaal zijn ze de afgelopen tijd gesloten omdat ze geen vergunning hadden. „Zes weken geleden”, knikt de uitbater van een supermarkt tegenover dameskapsalon Dana. Hij speculeert: „Misschien dat de overheid het tijd vindt dat Irakezen teruggaan.”

Dat is een wat voorbarige conclusie, aangezien de sluitingen tot nu toe beperkt zijn gebleven tot Jaramana. Maar dat het de autoriteiten daar menens is, is duidelijk. Tijdens het suikerfeest – hoogseizoen voor bakkers – had Al-Kenani er genoeg van, trok het zegel van de deur en opende zijn zaak. Binnen een uur stond de politie op de stoep en dreigde met een jaar cel. „Gelukkig nam de agent ook genoegen met 5000 pond (75 euro)”, zegt Al-Kenani smalend. Nu staat hij weer binnen te bakken.

Als hem wordt gevraagd wat hij nu gaat doen, wordt hij voor het eerst stil en zegt dan: „Doen? Ik kan alleen maar afwachten. We kunnen zo geen kant meer op.”