Wordt hij het wel, wordt hij het niet?

Op de agenda van de EU-top staan deze dagen het milieu en de financiële crisis. In de marge gaat het vooral over de kandidaten voor nieuwe belangrijke posten.

„Op deze top wordt niet beslist over de nieuwe president”, zei premier Balkenende gisteren bij aankomst in Brussel. Maar zijn Spaanse collega Zapatero erkende dat het in de wandelgangen over niets anders gaat. „Als de microfoons uitgaan, praat iedereen over de namen.”

Hoe langer het duurt, hoe gevaarlijker het wordt voor de mensen die belangstelling hebben voor de Europese ’topjobs’. Tegenstanders hebben meer tijd om munitie te verzamelen, of coalities te sluiten om benoemingen tegen te houden. „Eerst moeten we het eens worden over het profiel”, aldus Zapatero. Polen zou liever geen sterke EU-president zien, heeft het al gezegd, net als de Benelux-landen. Dat zou dan weer gunstig kunnen uitpakken voor Balkenende.

Komen er dan trouwens verkiezingen, als Balkenende naar Brussel gaat? Welk land heeft er al een nieuwe eurocommissaris naar voren geschoven? Dat land heeft misschien minder belangstelling voor een van de twee ’topjobs’ die binnenkort ontstaan? Het zijn vragen die in Brussel klinken op een moment dat het eigenlijk al rond had moeten zijn met alle Europese benoemingen.

De termijn van vijf jaar van de huidige Europese Commissie loopt zondag af. Vanaf dat moment gaan de 27 eurocommissarissen, één uit elk unieland, demissionair verder. Ze mogen de lopende zaken waarnemen, maar geen initiatief nemen.

De termijn van de huidige buitenlandcoördinator Javier Solana liep eigenlijk op 17 oktober af. Maar Solana blijft zitten, want eventuele opvolgers durven nog niet openlijk hun vinger op te steken, zolang onduidelijk is of de nieuwe functie van ’Hoge Vertegenwoordiger van de unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid’ er echt wel komt. Dat geldt ook voor de kandidaten voor de nieuwe post van president van de Europese Unie. Met dank aan de Tsjechische president Vaclav Klaus, die zijn handtekening nog niet onder het Verdrag van Lissabon heeft gezet, waardoor dit nog niet in werking kan treden.

De benoemingen hangen met elkaar en met ’Lissabon’ samen. Want onder Lissabon zijn er straks geen 27, maar 26 eurocommissarissen. De huidige post van ’eurocommissaris voor externe betrekkingen’ gaat samenvallen met die van Hoge Vertegenwoordiger. Die machtige persoon is straks vicevoorzitter van de Europese Commissie, en dus de 27ste eurocommissaris, zo is de gedachte. Maar nu ’Lissabon’ pas op zijn gunstigst begin volgend jaar in werking treedt, wil geen land voor een paar maanden een ’voorlopige commissie’ samenstellen om straks het risico te lopen de baan en het prestige van ’s lands paradepaardje te verkwanselen.

Wie er op die hoge Europese posten komt, is altijd het resultaat van tijdrovend gelobby en onderhandelingen tussen de grote fracties. Wordt het een conservatief, een liberaal, een socialist? Moet niet tenminste een van de drie belangrijkste EU-banen naar een vrouw gaan?

De christen-democraten zijn in Europa zo sterk, dat zij naast de post van commissie-voorzitter, die ze al hebben, nog een belangrijke post kunnen opeisen. De nieuwe EU-president komt hoogstwaarschijnlijk uit hun rangen.

De Portugese christen-democraat José Manuel Barroso is als commissie-voorzitter spil in het verhaal. Hij mag de nieuwe commissie samenstellen. Toen Barroso op 16 september met instemming van de regeringsleiders en het Europarlement opnieuw voor vijf jaar was benoemd, was er grote druk. Europa stond voor grote vraagstukken op het vlak van milieu en de financiële crisis. Dus moest Barroso snel aan de slag kunnen met een nieuwe commissie. Toen hij eenmaal zijn tweede termijn binnen had, had niemand het meer over slagvaardigheid.

Omdat ook de nieuwe buitenlandchef deel uitmaakt van de commissie, heeft Barroso eveneens een grote stem in diens benoeming. De regeringsleiders beslissen wie de EU-president wordt. Maar Barroso zal hierover zeker worden gepolst.